Lam Le Trinh - Ky Nghe Co Van Bau C Tai Hoa Ky ang Hai Bac

Ky Nghe Co Van Bau C Tai Hoa Ky ang Hai Bac

Lam Le Trinh / Lam Le Trinh

T Argentine en Estonie, t Israel en Anh quoc, lam co van chnh tr kieu Tay phng ang tr nen mot ky nghe thnh hanh thuoc oc quyen cua vai "phu thuy" danh tieng Hoa ky. Trong luc cac cuoc bau ban co khuynh hng tr nen nham chan th cac ang phai cang them eo ot, vai tro cua tien bac va th trng tang vot va ty le au phieu sut xuong the tham. Cac hien tng va noi khong phai khong lien he en s m rong cua ng loi trung dung / ng gia, thng c menh danh "ideologie du juste milieu". Chu trng nay tu hop cac thanh phan "tan tien" thuoc canh hu lan ta va e cao quy tac cua mot xa hoi th trng.

Sidney Blumenthal, co van cua Tong thong Clinton va Thu tng Anh Anthony Blair, ong thi ly thuyet gia cua "ng loi Th Ba, The Third Way", la gng mat ien hnh cua nhom quan s chuyen giat day chnh tr va bau c. Chnh ong, cach ay 20 nam, a tng len an anh hng tai hai cua cac cuoc tham do dan y va than phien cac ai dien dan c b tieu ma trong cuong phong cua mot cuoc "Van ong thng xuyen " Ngay nay, trong cng v co van, ong thc nghiem hang say nhng g ong to giac luc trc.

Bon "tham van vien, consultants" hu danh khac qua hai lan tranh c cua Clinton la James Carville (anh chang hoi au vi oi mat xech ngc), George Stephanopoulos (mot bach dien Rhodes Scholar goc Hy lap, hien la phan tch gia cho ai ABC), Stanley Greenberg va Richard Morris, (co van duy nht nam 1996, b bay chc v lang quang vi gai iem). Ngoai ra, nen ke Arthur Finkelstein, thay rua cua nhieu dan bieu ang Cong hoa.

Nhng tay hao hn tren ay tng giup, trong vai tro chien thuat gia, cac lanh tu cua Bresil, Honduras, Hy lap, Equador, Panama, Nam Phi, Anh va c quoc. Cung khong quen – nam 1999 – Israel va Argentine . Tai ay, hai ang chnh – Lao ong va Likoud  Do thai, Peroniste va Cap tien  Argentine – eu van ke co van My, mac du ho khong noi c tieng Hebreu hay Tay ban nha. Blumenthal khong thay ieu nay gay tr ngai chut nao:" Ky thuat chuyen nghiep cua (cac co van) co the x dung e ho tr bat luan muc tieu g va bat c  au, tuy theo tnh the. Chng trnh hay ng c vien khong he trong."

ng c vien khong he trong? Trong hoi ky , Dick Morris va George Stephanopoulos to ra thanh thc (mot cach kha...cam ong!) khi ke lai nhng do dam cua ho gia cac khach hang chnh tr co kha nang hien cho ho mot "ve len thng nh, a ticket to summit." Nam 1992, Stephanopoulos c m lam thay dui cho mot ng c vien Dan chu thien ta chong an t hnh,chnh sach Reagan tai Trung My va chien tranh tai Vung Vnh. Vi Clinton, y chon phuc vu mot Thong oc tieu bang pha Nam a tng ung ho phien loan "contras"  Nicaragua, chien tranh chong Irak va – e hot mot so phieu can thiet vao giai oan quyet liet cua mua bau c – khong ngai cho hanh quyet mot ke mac benh tam than!. Long ham muon lot vao e "song trong cai vong khoanh nho nht cua quy ao th nht, habiter dans le plus petit anneau du premier cercle"a gat qua mot ben moi an o trong con ngi Stephanopoulos

Chnh sach c hoi tao ra s ong thuan

Nhng neu "ng c vien khong he trong" th t na, tat ca eu phai noi cung gan mot th ngon ng. Cach ay ba nam, ky gia E.J. Dionne chu thch trong t Washington Post ngay 15. 8. 1996: " Chnh sach c hoi lam nay sanh s ong thuan. Moi pha chi tro anh cap nhng cau noi ngan hay nht cua oi phng. V hai ang ln cua Hoa ky xap lai gan nhau qua mau , ngi ta co the tng Dick Morris ong thi la chien thuat gia cua ca hai ben". Gia 1994 va 1996, Morris la co van co nhieu anh hng nht, tuy y thuoc ang Cong hoa. Va, trong khi to chc bau TT Clinton nhiem ky hai, Morris van tiep xuc vi ng c vien oi thu Bob Dole.

" Co le a en luc ang Dan chu nen hy sinh s thuan khiet ly thuyet cua mnh e lam tang tiem lc bau c". Suy ngam nay cua Stephanopoulos c hoan nghinh, ac biet bi cac ang ta khuynh va lp co van Hoa ky. Moi lien he "ly do – hau qua" khong bat buoc giong nh ngi ta tng. Ngi tham van vien goc My khong thay oi phng cach lam chnh tr cua ni ho o bo. Ho o bo tai nhng cho co le loi chnh tr gan " khuon mau Hoa ky". Khuon mau khong mong g hn co ngi bat chc. Nam 1996, Morris van ong Clinton nhan lay lam y kien rieng nhng chu trng c long dan cua ang Cong hoa nh khau hieu Law and Order, nhu cau kiem soat nhng ph khoan xa hoi..v..v.. e thuc canh hu san ti va that bai v cac c tri on hoa chong oi.

Tai Phap, Morris cung e ngh the thc y nh vay, menh danh" ng loi th ba, la troisieme voie": " Chien thuat ma Clinton va toi (Morris noi) thi hanh nam 1996 phong theo mo thc cua Mitterand dung e chong Chirac nam 1986. Toi a lam viec vi e- kp Chirac trong thap nien 80. Mitterand au tranh tuyet vi. Ong gat ngoai tai li khuyen anh Chirac trc tiep va e cho Chirac t hu hoa phan chnh cua g b quoc hu hoa sau 1981. Ong cho thc hien chng trnh Chirac e xoa du bat man cua quan chung oi vi s thang cuoc cua canh hu nam 1986. Ong a thanh cong loai cac e tai nay ra khoi cuoc tranh luan cong khai. Va Chirac thua nam 1988." Co the tom tac con ng th ba bang mot hnh anh tng trng:" Hay e ngon song quet b bai e rut bt sc manh cua song".

Ly do khien ngoai quoc nh en co van My la ho x dung gioi cac ky thuat thong at toi tan. Bao Wall Street Journal hanh dien phan tch:" S ket thuc Chien tranh lanh va viec m rong, sau o, cua phong trao dan chu va kinh te th trng a ay chnh tr vao pha gia , nh tai Hoa ky t lau. Ket qua: cac cuoc van ong bau c  ngoai quoc cang ngay cang giong ben My ve cach thc lan noi dung. Cung nh mau dch t do va viec m ca th trng t ban a tao ra mot nen kinh te toan cau, i song chnh tr cua cac nc khac nhau ve van hoa bat au nhng bc cho cai ma TT Clinton goi " lo- gc khong the tranh cua phong trao toan vu hoa".

Co van Hoa ky Sergio Bendixen, goc Perou - ngi quan s bau c cua mot so nc Chau My La tin – bo tuc nh sau: "Nhng van e xa hoi va chnh tr chnh yeu giong nhau t x nay qua x khac. Cuoc tranh luan gii han vao mot dien tch khong ngt thu hep. Va chung ta, ngi My, la nhng chuyen vien ve cac cuoc van ong da vao t viec". Blumenthal ,bc boi, bat be: " t khi cac ang cach biet nhau nh hien thi. Cac ang vien Cong hoa quyet liet hn sau Chien tranh lanh, ho khong ngai ky th ngoai quoc va chap nhan tan ng loi biet lap (isolationism).  cac x khac, cac to chc thu cu,ong thi, cung bo chu trng ng gia. Toi bac bo quan niem cho rang TT Clinton dung lai y kien cua phe Cong hoa. Ong ay a da vao thc te, an nh lai chu vi ly thuyet va tao ra mot phng thc hoan toan mi." ieu nay phai chang co ngha: canh ta phai khai thac u tien khoang cach chnh tr ma canh hu bo hoang?

S co mat tai Chau My La- tin cua cac co van My khong mi la. Nam 1978, ca ba ng c vien Tong thong  Venezuela eu van ke chuyen gia David Garth.

Mot quy che ngoi sao man bac superstar

Mc o lo dien cua cac tham van vien thay oi tuy thi gian va tuy ban tnh ca nhan. Nam 1974, Jean Jacques Servan Shreiber tuyen co van My Joseph Napolitan e giup trong vong hoan toan b mat ng c vien Tong thong Phap Valery Giscard D’ Estaing. Ong D’ Estaing than trong v b cong luan nghi chu trng khoi Atlantique than Hoa ky.

Tai Do Thai, David Garth giup kn ao ng c vien Menaheim Begin. Nam 1996 va 1999, ai cung biet Finkeinstein (HK) lo van ong cho Thu tng Benyanin Netanyahou con ng c vien Ehoud Barak th co James Carvlle (HK) . Co van Finkeinstein noi ong thch hoat ong trong bong toi: " Cac dien vien len san khau, o khong phai la chuyen cua thay tuong!". Tuy nhien, khi Thu tng Barak thang c, ba co van Carville, Greenberg va Shrum lien rnh rang hop bao hai lan. Nam thang trc khi Netanyahou that c, bao Jerusalem Post viet: " Quy che superstar cua James Carville thu hut cac bay phong vien".

Tai Argentine, d luan cho rang cai bong cua James Carville (van tr nay!) va D. Morris che mat ba ng c vien Carlos Menem, Eduardo Duhalde va Fernando de la Rua. Carville va Morris ghet nhau tham te. Nam 1994, ang Cong Hoa thang tai Thng va Ha vien. Clinton chon chien thuat bao thu (hay Mitterandiste) cua Morris. Morris cham biem: " Carville va Greenberg khuyen Clinton tan cong phe Cong hoa va tm cach lien he ho vi nhng nam cua Reagan. Gioi thiet! Sau khi ang Dan chu thua to, Clinton tach khoi Carville va Greenberg va khong con tin ni nhan thc chnh tr cua ho ".

Nay Toa Bach Oc coi Morris nh cui hui. . ung vay, sau khi xui bay Clinton khai man vi dan My ve vu be boi tnh duc vi Monica Lewinski, Morris oi Tong thong t chc bi cuoc ieu tra kham pha ra s that. Trong luc o, Carville tan cong va keu goi Cong to vien Starr rut lui. Khi ng c vien khong con c chu y, bao ch quay qua khai thac tham van vien. Moi ngi eu biet Mary Matalin, v cua Carville, nam 1993 la mot trong nhng nhan vat phu trach van ong bau c cho TT Bush. Chnh Carville giup anh bai Bush. Cap Carville- Matalin a hot kha bon bac nam 1994 khi viet chung quyen hoi c " All’s Fair:Love, War and Running for President" (nxb Simon & Schuster, New York). C vai tuan, tren show " Meet The Press" cua ai NBC, ho lai xuat hien ong tro cay cu nhau e cho khan gia mua vui .

Ve cac danh t chuyen mon thong dung: War room, Focus group, Wedge issues...

B chat van lam sao y co the giup ac lc cac ng c vien ngoai quoc trong khi y mu tt ve lch s va ngon ng cua x sinh quan cua ho, James Carville phan bua:" Ho ch nh toi dac dan trong van e thong at, to chc, thiet b mot bo may e chong tra nhng tan cong cua oi thu". c hoi ve vai tro cua Dick Morris trong cuoc bau c tai Argentine, ang Cap tien noi:" Y cho biet y kien cua mot ngi khong song trong x nhng thong thao lanh vc thong at". Va phe Peroniste cung khong thac mac:" Co ngoai quoc theo doi thc te cua chung toi la ieu tot". Khi khuynh hng toan cau hoa la mot hnh thc My hoa th cai nhn cua Hoa ky bieu hien s chu tam cua the gii !

T lau, nganh thong at chnh tr Hoa ky co ba ac tnh: choi bo ang cap, tinh than tre trung va thai o hao chien. Pat Caddel ch co 25 tuoi i khi nhan lam chien lc gia cho Tong thong tng lai Carter. Lee Atwater, 33 tuoi, co cong au van ong bau c cho Reagan. Stephanopoulos, 30 tuoi, nhan ieu khien mang li thong at chnh tr cua ng c vien Clinton.

Nam 1928. Edward Bernays, chau cua Sigmund Freud va cha e cua ky nghe quang cao Hoa ky, than phien:" Chnh tr khong biet x dung thch nghi nhng "phng phap mua ban " e phan phoi y kien va san vat trong ai chung." Ngay nay, cac phng phap business o c trong vong - lam khi qua o - tai My trong luc cac ang phai khong ngt suy yeu, mui dui van ong bau c cang nham vao ca nhan va , ngang s quang cao chnh tr, tien bac ong mot vai tro then chot. S phan biet gia c tri va ngi tieu thu phai m va dan chu ong hoa lan hoi vi kinh te th trng, Mot chien lc bau c tot nham anh tan ra cai the lien minh yeu cua oi thu. Bi the, can neu mot cach u tien nhng e tai co the lam cho ho mat bt c tri va thanh vien. Cac e tai ay c goi la wedge issues hay e tai ong chot, e tai chia re.

Focus group ( hay " Nhom chu tam" ) co trach vu theo doi st sao cac phan ng do nhng edge issues tao ra. Th du, nam 1988, ky thuat nay c phe George Bush (CH) ap dung hieu qua e ha ng c vien Dukakis (DC). Thong oc Dukakis chong an t hnh. Tieu bang cua ong s suat cho mot pham nhan (da en) tam xuat kham. Pham nhan tha c hiep dam mot phu n (da trang). Phe Bush lam to chuyen, ngay em a kch Dukakis ti bi tren bao ch, truyen hnh, nhoi so c tri. Bush ac c Tong thong. c mong cua E.Berney c hien thc hoa qua nhan xet cua co van Mary Matalin: " Nguyen tac giong nhau trong cuoc van ong chnh tr va mot x nghiep: tat ca moi ngi phai nhan manh mai mai mot s viec khong bao gi ngi ngh."

Ngan cuoc van ong bau c "trat ng ray" va ri xa thong iep la bon phan cua "Phong chien s hay War Room", ni tap trung tat ca tin tc hay phan ng co the khai thac bi gii truyen thong. Quan niem "Cellule de Guerre" nay do ba TT Hillary Clinton neu ra va c James Carville khai trien nam 1992 e rut bai hoc t s bat lc cua Dukakis tra li nhng "to cao v s suat an ninh" cua phe George Bush. Mot trung tam chien lc duy nht c to chc e chuan b phng thc tan cong va phan cong. James Carville viet: "  nhng cu tan cong cha u, phai hanh ong trc khi s tan cong c pho bien va ang tum lum tren bao, khi nha bao con t hoi nen khai thac tin on nh the nao". Stephanopoulos ke lai: " Luc o, chung toi phai to ve quyet liet, hieu chien va san sang ra quan bat cht e hu ch thu. Phong chien s khong bao gi ong ca. Ngay em, cac e-kp thanh nien tnh nguyen luan phien theo doi moi hanh tung cua Bush tren may vi tnh. Mot ang- ten ve tinh thu tat ca cac chng trnh, oi khi chan lai mot quang cao cua phe Cong hoa trc khi quang cao nay c tung ra tren mot ai truyen hnh a phng...Chung toi a thanh cong thao ra va phan phoi cho bao ch ban tra li theo tng iem mot bai dien van cua ng c vien Bush trc khi ong nay bc len buc e oc."

Mat khac, Hoa ky x dung quy mo viec tham do dan y (surveys). Louis Harris co van cho John Kennedy va Pat Caddel la ngi tin cay cua Jimmy Carter trong pham vi nay. Da vao d kien cac ang suy yeu, Caddel chia khoi c tri thanh nhieu loai e o lng phan ng cua moi loai oi vi cuoc van ong tranh c. Ke hoach nay van khong tranh cho Carter ri ai nam 1980. Nhng " Nhom nhan chng hay Groupes- temoins" va viec nghien cu dan tnh (sondages) la ky thuat can ban e ieu chnh s thong at chnh tr cho an nhp vi cac mong muon cua quan chung. Khuynh hng toan cau hoa cac ky thuat nhap cang t My, tuy nhien, van vap phai vai gii han. Trong cac x ngheo, he thong vien thong con qua toi nen khong the do y dan bang ien thoai.  nhng ni khac, luat an nh so tien xai toi a cho van ong bau c , bi the khong quang cao tha ga c. Khap moi ni, kien hieu cua nhng tay hao hn chuyen khuay ong cong luan tuy thuoc s hien dien cua mot giai cap trung lu ong ao, thu ong va khong lam chnh tr.

* * *

Nam 1996, Clinton theo doi bau c tai Do Thai va Nga (trong o mot hp tac vien cua Dick Morris co van cho Boris Yeltsine). Clinton ket luan: "ng c vien nao a dung ky thuat Hoa ky ve van e tham do dan y va truyen thong th ac c . " Cau noi nay khien ngi ta suy ngam en vai hau qua cua cac ky thuat ay va en tnh trang trong khong cua s tranh luan chnh tr lam cho ky thuat nay co hieu lc.

Tai Hoa ky, bau c tr nen mot s dien tap co tnh cach kiem tra va dan van. Ty le c tri khong au phieu rat cao, hn 50% nam 1996 khi bau Tong thong, Pho Tong thong, toan the Ha vien, 1/3 Thng vien va mot phan Th trng va Thong oc.

Ve A chau, mot cau hoi: V sao en nay, luc a nay cha la at dung vo cua cac thay rua bau c Hoa ky? Co nhieu ly do: Tr Nht va Uc  trong trng hp ac biet, phan ong cac nc chau A co mot nen van hoa lau i khong chap nhan mau chong le loi sinh hoat chnh tr (trong o bau c la phan chnh) cua ngoai quoc noi chung, va cua Hoa ky, noi rieng. Mat khac, cau truc xa hoi lan ton giao tai ay, tng oi chat che hn, cung nh nhu cau gi tnh trang on nh, khien a so che o trong vung co khuynh hng chuyen che va, bi the, khong at van e t do au phieu len hang au. Sau het, ve tai chnh va tam ly, khong chac cac ng c vien goc A san sang (va u sc) chi mot so tien khong lo e thue quan s va trao cho ho tron quyen leo lai theo y muon. Rieng  Vietnam th con khuya van e nay mi at ra, vi moi am anh thng xuyen dien bien hoa bnh.

Ngay tai My, mot so co van bau c thu nhan ho i ra nc ngoai v , oi vi ho, chnh trng Hoa ky t nay tr nen qua "hung tn, tam thng va thieu bat ng. "

Homepage
Feedback / Commentaire / Y kien