Lam Le Trinh - Kinh Nghiem Lien Minh Vi e Quoc

Kinh Nghiem Lien Minh Vi e Quoc

Lam Le Trinh / Lam Le Trinh

Khong the ngang au cao
neu i bang au goi
S.T.Man

Trong tnh yeu x s ,ngi dan Viet khong nhng thiet tha ma con lam khi m mong ly tng, song toan ven cho ai cuoc va khong ngan ngai hy sinh v ai ngha. Trong nhng thap nien 60 va 70, Ho Ch Minh a khai thac tan cung ac tnh ay e ay manh cuoc au tranh danh oc lap bang cach tung ra nhieu khau hieu nong chay va chieu bai hap dan . Sau o, ke hoach tien chiem Mien Nam khi au, vi s ho tr cua Nga, Tau ve vu kh, chien lc va tuyen truyen. Che o Hanoi ho hao bp bm rang chien tranh  Mien Nam la mot noi chien trong khi Bac Cong cong ran can ga nha va dung tay ngoai bang e gay ieu tan cho at nc. Gian xao hn na, ngay 12 thang chap 1960 chnh quyen Hanoi dng ra Mat Tran Giai Phong Mien Nam vi Huynh Tan Phat, Nguyen Hu Tho va noi bon e tan cong Chnh phu Saigon . Ngay 8 thang 6.1969, Chnh phu G.P.M.N ra i va sau o c Hanoi a tham d Hoi ngh Ba le nam 1973.

Nhng con bup be mua roi nay b thai hoi khong ken khong trong sau thang 4.1975 khi Hanoi a xe bo Hiep nh Ba le va thon tnh Mien Nam. Chang nhng the mot so can bo cua Mat tran bu nhn a b gi i tay nao mut mua trong cac trai hoc tap cung vi cac phan t "nguy" cua e nhat va e nh cong hoa. Nguyen Tong trng T phap cua mo ma Chnh phu Giai phong Trng Nh Tang dien ta tam trang chua cay va be bang luc o bang cau ta than nh sau viet trong "Ky c cua mot ten Viet cong . Memoires d'un Viet cong ",nxb Flammarion Paris 1985,:"Vao nam 1976, chung toi to chc mot buoi cm toi am bac e gia t ban be trc khi giai tan Mat tran. ang (CS) cung nh Chnh phu (Hanoi) khong oai hoai gi ai dien en d tiec" .

Chnh sach vat chanh bo vo la chuyen thng tnh trong gii CS tai Mien Bac. e chong lai chnh sach bat ngha cua gia Ho ben kia v tuyen,ch s Ngo nh Diem e cao trong Nam c tnh cng trc bat nhan nhng va tin tng tuyet oi vao thien menh cua mnh . Ong Diem la ngi quoc gia nhiet thanh va chong cong co hu . Van hao Graham Greene mo ta ong Diem nh " mot ngi yeu nc b Tay phng ham hai". ang ly Greene phai noi "b Hoa ky huy diet". Trong khi Ho chi tro xao thuat va u giay gia Bac kinh va Mac T Khoa th ong Diem thanh chien vi quy o bang cach da vao mot ong minh duy nhat luon luon tm cach lan at ong oi . Kho tam va nguy c en vi Tong thong Diem t iem nay .

Mot the lien minh chenh lech va cuoc khung hoang Phat giao

Vao thang 7.1954, Thu tng Diem nam quyen  Mien Nam va c Hoa Thnh on ung ho manh. Ong phai ng au tren bon mat tran: Thc dan Phap pha roi , Cong san Bac Viet tan cong, giao phai chong oi va xa hoi Mien Nam bang hoai . Ngoai ra, con phai nh c nam 54 -55 tren mot trieu ngi Bac di c, phan ong la Cong giao . Ong Diem vt qua moi th thach mot cach can am va khon kheo . Nhng vai nam sau , Ong b ch trch la gia nh tr va pham loi lam.

Tuy nhien, co hai iem ma tac gia cua bai nay thay can phai lam sang to vi t cach nhan chng trong khi tac gia gi chc Bo trng Noi vu t nam 1957 en thang 10. 1960.

Trc het, ve moi giao hao gia Ong Ngo nh Diem va Hoa ky. Trong nhng nam au cam quyen,Tong thong Diem khong he tan dng s can thiep manh va trc tiep cua quan oi My vao Mien Nam VN v ong cho rang phia quoc gia u sc oi pho vi Hanoi neu Hoa ky vien tr ay u tai chnh va vu kh. Nhng cuoc tiep xuc gia ong Diem va ai s Elbridge Durbrow , mot ngi kho tnh, lam khi cang thang v Durbrow cho biet Hoa Thnh on muon a them quan vao VN . Bi the, lc lng ban quan s Bao an va Dan ve ,trc thuoc Bo Noi vu,khong c vu trang ay u va rat thieu thon ve phng tien truyen tin , di chuyen va tiep van vi mc vien tr nho giot va co ieu kien cua Hoa Thnh on. Hai nganh Canh sat va Cong an cung  trong tnh trang tng t, phai dung sung ong cu rch thi Phap lu lai .V nhu cau cua chien tranh lanh va cung co the v e ngai thai o oc lap ,bng bnh va ng nganh cua ong minh  Mien Nam nen Hoa Thnh on khong thoa man tat ca yeu sach cua chnh quyen Saigon.

Trong khi Mien Nam phai giai quyet nhng kho khan chnh tr ,xa hoi va ton giao th  Bac Viet , sau ien Bien Phu, Ho Ch Minh trc dien mot cuoc khung hoang kinh te tram trong do giac Phap e lai : mat mua, han han, cau ky sup o, ac biet la s that bai the tham t 1954 en 1956 cua chnh sach Cai cach ruong at rap theo kieu Trung cong. Cuoc noi loan cua nong dan Nghe an b an ap thang tay nhng sau o,e xoa du d luan, Ho a phai hy sinh Tong B th Trng Chinh va mot so can bo cao cap nh de te than.Va cung e cung co the lc b st me, Ho ra lenh vao au nam 1957 rut tren 100.000 quan t Nam ve Bac. Nh vay, nhieu c s Viet cong tai ong bang song Cu Long b phia Viet nam cong hoa tieu huy, dan chung song c mot thi gian an bnh ( oc Stanley Karnow " VN, A history",Editions Viking,NY,1983,trang 225).

Trong nhng nam ke tiep, vi s oc thuc cua Co van Ngo nh Nhu va mac du My khong sot sang hng ng, mot so cam t quan c chuyen vien du kch chien Sir Robert G. Thompson, goc ngi Anh lam viec cho chnh phu Ma lai, ac biet huan luyen va tha du ben kia v tuyen 17 e thi hanh cong tac pha hoai . a so can bo nay b Viet cong vay bat , ay oa va co the en nay con b giam cam  bien gii Viet- Hoa . Trong hoi ky "Prisonnier politique au Viet nam",xuat ban nam 1990 bi L'Harmattan,Paris,nguyen Bo trng Y te thi e nhat Cong hoa la Giao s Tran Vy a ke lai cuoc tiep xuc bat than gia ong va vai ngi anh hung vo danh nay tai trai giam Ha Sn Bnh.Tin bao ch cho biet S Di tru va Nhap tch Hoa ky luc au t choi nhan vao My mot so t biet kch cua VNCH c CS tha , vien le cac ngi nay hoac a b khai t, hoac khong he c chnh thc ghi ten vao so bo cua Quan oi chnh quy.Quyet nh thien can va noi a b vai Dan bieu va ai s Hoa ky tai Bangkok ch trch manh nen gan ay mot so cu biet kch quan c phep hng quy che t nan .

iem th hai can minh xac la chnh sach menh danh "chong Phat giao" cua TT Diem.

Chien dch nam 1963 chong ong Diem la mot ke hoach tham oc cua Ha noi do tay sai cong san trong Nam tinh vi thi hanh vi s ho tr cua nhom phan chien va chu bai tai Hoa Thnh on; Harriman, Hilsman,Forrestal,Robert Kennedy... Mot s kien t ngi c biet la ong Diem a khuyen khch va ung ho bang quy rieng tu s Mai Tho Truyen xay dng chua Xa li  Saigon.Mat khac, nhieu lan ong Diem bac bo yeu sach qua ang cua mot so giao pham va ong bao goc Bui Chu- Phat Diem khien cho hai Tong Giam muc Le Hu T va Pham Ngoc Chi bat man , v the ra mat chong oi . Sau het, tat ca chung ta co le con nh nhng vu bieu tnh lien tiep va soi noi cua Phat t tren toan lanh tho VN vao thang 3 ,1966, vi ban th Phat em xuong ng va tang ni tuyet thc , cau nguyen tai cac cong vien.Cuoc au tranh nong bong nay c nhom An Quang chu trng ,ung ho va a b chnh phu Nguyen Cao Ky an ap tan nhan. Trong luc o, Hoa Thnh on cam mieng hen. Trong hoi ky "How we lost the VN war" cua nha xuat ban Stein,1984, Ky khoe vung vt a an tr Thch Tr Quang va tai lap trat t vi s bieu ong tnh - tuy khong cong bo - cua Lyndon Johnson va Thai thu Cabot Lodge la ngi a ch trch ti bi Tong thong Diem ve chuyen cho bao vay chua chien . Lodge cung la au nao khuyen khch ao chnh cuoi thang 10.1963.

Nhng con ong trong tay ao

T 1961, chnh phu Diem trc dien nhieu chong oi  ben trong va ben ngoai,luon ca am mu boi phan cua mot so tng lanh (than tn) b Hoa ky ngam mua chuoc ngang s moc noi cua Lucien Conein, nhan vien CIA goc Phap a tng lam viec tai ong dng t 1945 trong c quan tnh bao OSS, British Office of Strategic Services va tham gia vao cuoc o bo (that bai) tai Vnh Con Heo  Cuba chong Fidel Castro. Mat khac, quyen lc cang ngay ri vao tay cua Ngo nh Nhu. Mot so can bo cong san nh Pham Ngoc Thao ,Vu Ngoc Nha, Pham Xuan An, Tran Van Dnh...len loi vao bo may cai tr va truyen thong. Ngay ca Tran Kim Tuyen,ieu khien Mat vu,mang biet danh "chief of spies" trong tai lieu CIA, cung bat au chuyen hng. Tan ai s Cabot Lodge (the s Nolting than TT Diem) en Saigon ngay 22.8.63 e nham chc th vai hom sau nhan c phuc trnh mat cua CIA mang ten "Plans and activities of Tran Kim Tuyen's Coup Group" bao cao am mu ao chnh cua nhom Tuyen.

Trong ky bau c Quoc hoi phap nhiem 2 nam 1959, Tran Kim Tuyen co thuyet phuc TT Diem lap gap Bo An Ninh do Tuyen ieu khien, bao gom tat ca c quan tnh bao va phan gian cua e nhat Cong hoa .e tao mot bau khong kh cang thang, Tuyen mot mat b mat ung ho ng c vien dan bieu oi lap Phan Khac Su n v Gia nh va mat khac,cho nhieu to ac cong ot pha trc ngay au phieu cac an quan dang in the c tri tai Gianh va tan cong nhng a iem bo tham xung quanh thu o Saigon. Ba trong to pha hoai b Canh sat, Cong an quoc gia bat gi tai Chln va Gianh. Bo trng Noi Vu cung i vi Tong Giam oc Nguyen Van La trnh trong em cho TT Diem.Luc au, Ong Diem phan ng gian d nhng noi vu c xep sau o do s can thiep cua ong Nhu. Tng La b thay the bi ai ta Nguyen Van Y mot thi gian sau va a ke lai chi tiet khi tan c qua Hoa ky trong quyen sach "Nam VN 1954-1975,Nhng s that cha he nhac ti " cua Hoang Lac - Hoang Mai Viet,TX 1990, trang 239-240). Ngoai ra, au nam 1960,Tran Kim Tuyen to chc ot nhap Toa ai s Thai lan tai Saigon anh cap tai lieu mat , ai s Thai bat c ,en phan oi vi Bo Noi vu va ham phuc trnh Bangkok e ngh huy bo s vieng tham sap en cua Thu tng Thai . Cuoi cung moi viec c dan xep ( nhng kho khan) va cuoc cong du khong b gat lai.Ha tuan thang 10, 1960,TT Diem cai to Noi cac v co s ran nt noi bo .Bon Bo trng ra i: Noi vu (Lam Le Trinh), Quoc phong (Tran Trung Dung), Thong tin (Tran Chanh Thanh) va T phap (Nguyen Van S ). Loi hai tuan sau,ngay 11.11.1960,nhom Nguyen Chanh Thi- Vng Van ong to chc ao chnh. Nam 1963,khong ai chnh thc thay Tuyen trong chc vu Giam oc S Nghien Cu khi Tuyen b that sung.Trung ta Pham Th ng ch x ly thng vu con Luat s Tran Van Khiem, em ba Nhu, th chay vong ngoai e hoi mai quyen the. Luc ao chnh xay ra ngay 1.11.63,Tuyen ket tai Le Caire. Chnh phu Ai cap khong nhan Tuyen lam Tong Lanh s VNCH v vao gi chot, biet Tuyen ieu khien Mat vu tai VN. Tuyen tr ve Saigon th b phe Cach mang bat gi.

Rieng ve Nguyen nh Thuan , Bo trng (Phu ta) Quoc Phong kiem Bo trng Phu Tong thong ong thi ac trach khoi Noi chnh (gom co Bo Ngoai giao) sau khi Vu Van Mau cao au t chc,th ng s lien lac mat thiet vi CIA nhieu tuan trc ngang Rufus Philipps,cong s vien than tn cua tng Lansdale va Co van trong Ke hoach Ap Chien Lc (oc trang 42 trong "Lodge in VN. A patriot abroad" cua Anne E . Blair, nxb Yale University Press, New Haven, 1995 va oc bo sach "Ong Co van. Ho s cua mot iep vien " cua Hu Mai,xuat ban tai Saigon , 1989) .V Thuan la cong tac vien than tn nhat cua TT Diem – Co van Nhu trong giai oan chot va thng xuyen bao cao vi Hoa ky e lay iem, Lodge ni trang 92 cua hoi ky "The storm has many eyes. A personal narrative", NY,1973, a anh gia Thuan "the most congenial member of the Diem regime, nhan vat tng ac nhat trong chnh quyen Diem " va theo Anne Blair trong quyen sach a neu tren, trang 62, Lodge cho rang Thuan.."co the thay the Diem trong chc vu tiet lo Thu tng ch khong phai Tong thong..(Thuan) would succeed Diem and (Lodge) had even chosen for (Thuan) a revealing tittle, that of Prime minister, not President ". Va Blair a ket thuc chuyen nay bang li phe bnh chua chat:"In less hectic times,Thuan's report might well have been regarded as treachery and self- seeking..Vao thi buoi t cuong nhiet hn,co le bao cao cua Thuan ang c xem nh mot s phan phuc va co tnh cach t e cao !". Sau ngay 1.11.63, Thuan c Phong Nh cua Phap b mat a ra khoi VN e nh c tai Paris.

Trng hp Pho Tong thong Nguyen Ngoc Th:"VN Memoir" cua Lodge cho biet hai ngay sau khi Thch Quang c t thieu, Ngoai trng Dean Rusk ra lenh cho Pho ai s William Trueheart thong bao rieng cho ong Th biet Hoa ky ung ho Th len the TT Diem "theo Hien phap" va neu can ,"bao am giup ve quan s, offered military assistance, should this become necessary" (sic) hay noi cach khac,thuc Th ao Diem. Ngay 14.6.63, bao New York Times x ra tin nay,nen moi viec khong i en au . Vai tuan sau, ngay 30.10.63, N.N.Th nhan li mi rieng cua Lodge gap mat phai oan ieu tra McNamara - Maxwell Taylor va ong Th a xac nhan "Ke hoach Ap Chien lc cua Diem - Nhu that bai , toan x ch co loi hai hay ba chuc ap u sc t bao ve va nong dan bat man chnh quyen...".Li tuyen bo nay la mot trong nhng ly do thuyet phuc Hoa Thnh on bc en xanh ao chnh gap TT Diem ("Lodge in VN" cua A.Blair ,trang 61). Mi mot ngay sau, Th c ban co tri Dng Van Minh chon lam Thu tng au tien cua Cach mang.

Tai Hoa Thnh on, Chnh phu Diem b v chong Tran Van Chng, nhac gia cua ong N..Nhu, a pha ti bi . Ngoai chc vu ai s ben canh Toa Bach oc, Ls Chng con phu trach lien lac vi cac nc Chau My La tinh. Ba Chng la Quan sat vien thng trc cua VNCH tai Lien Hiep Quoc. Trong nam chot cua che o, ong ba Chng khong ngt cong khai ch trch chnh sach cua TT Diem tai cac ai hoc Hoa ky va khi co dp tiep xuc vi chnh quyen va bao gii ia phng. Ho ra mat la "ke noi thu" cua chnh phu Saigon ma ho ai dien.V tieng tam cua gia nh hn la v quyen li cua quoc gia, TT Diem a dung tung ho en thang 8.63 th s Chng t chc e phan oi. Trong hoi ky VN Memoir ,trang 14, Lodge ke lai: Mot ba trc ngay 17.8.63,ong Lodge len may bay qua VN nham chc ai s, ba Chng mi v chong Lodge en thet ai. Trong buoi tiec, ba Chng to thang thng "trieu ai khung bo " cua v chong N. Nhu va tuyen bo :"Tr khi ho ri x (VN), khong co sc manh nao tren the gian co the can v. chong Nhu va ong Diem b am sat,..unless they leave the country, there is no power on earth that can prevent the assassination of Madame Nhu,her husband Mr. Nhu and his brother, Mr. Diem" . Mot nhan chng than can vi co TT Diem hien song tai California con cho tac gia bai nay hay trc ngay 1.11.63, ba Tran Van Chng a tng viet th oc thuc ong Diem "nhng cho " (? !) cho v chong ba, ieu nay lam cho ong Nhu bc tc khong t.

Rieng ve ong Bu Hoi, ai s VNCH luc bay gi tai Maroc,(than mau cua ong la mot tn o Phat giao thuan thanh ung ho vu s sai bieu tnh tai Saigon), trong mot dp qua Hoa ky e d mot Hoi ngh khoa hoc, nha thong thai nay ghe Hoa Thnh on e tiep xuc vi Averell Harriman,Th trng Ngoai giao cua Kennedy . Harriman a so sang cho Bu Hoi biet My ngh en Bu Hoi e ...thay TT Diem ! "S mang giai oc c TT Diem trao cho Bu Hoi em lai ket qua trai ngc", o la li nhan nh cua nguyen ai s Nguyen Duy Toan thap tung Bu Hoi trong chuyen i ( N.D.Toan nay la Luat s  Paris). e tranh s hieu lam. Bu Hoi co thong bao cho Ong Nhu s viec nay .Hoa ky qua a coi nhe Hien phap va quoc the cua ong minh !

Trong gii than can TT Diem, nen ghi mot gng mat "s phu": Vo Van Hai, Chanh Van Phong ac biet , cong s vien than tn cua ong Diem t luc bon ba hai ngoai . Trc tnh va co liem s, Hai thng ra mat chong oi v chong Nhu va nhom Tran Kim Tuyen nhng "lc bat tong tam", Hai khong lam g c.Trong vu ao chnh hut ngay 11.11.1960 cua Vng Van ong, Nguyen Trieu Hong va Nguyen Chanh Thi, -theo li Tng Thi - Hai a lien lac mat vi nhom noi loan e ap lc TT Diem a v chong Nhu ra khoi nc. Hai qua i trong trai giam CS  Bac Viet sau 75. William J. Rust, trong "Kennedy in VN",nxb C.Scribner's Sons,NY 1985,ni trang 18, cho biet:Trong vu ao chnh hut nay, trng nhiem s CIA W. Colby a chuyen lenh cua ai s E. Durbrow en hai nhan vien George Carver va Russell Miller thong bao cho phe ao chnh biet Hoa ky muon ho ieu nh vi TT Diem va khong c o mau . Chnh Carver sau ay a a Luat s Hoang C Thuy, quan s cua nhom,ra khoi VN trong mot tui vai ln ng th bang phi c cua tuy vien quan s My.

Trong nc, che o Diem con mang tieng v hanh ong phi phap cua mot so con buon dung ten ang Can Lao: vu au c Ve so Kien thiet, vu Trng ua Phu tho..lien he en ba c Li, mot ai thng gia  Saigon,c phe Tuyen,Thuan va Nguyen Lng bao che .Ho s tham van cua Bo Noi vu,Quoc phong,Thong tin va T phap lap thang 9.60 trnh Phu Tong thong b xep.(oc quyen sach neu tren cua Hoang Lac, trang 246-247). Chong oi cua Phat giao tr nen gay gat. TT Diem tm mot the lien minh mi nhng qua cham (xem hoi ky cua nguyen ai s Ba lan Mieczyslaw Maneli "War of the Vanquished",nxb Harper & Row,New York,1971). Hoa Thnh on phong toa rao riet. e nhat Cong hoa cao chung tham khoc ngay 1.11.1963 .

Mot thi au tranh , mot thi t tiet

TT Diem cung vi bao e Ngo nh Nhu b phe ao chnh ha sat khiep nhc ngay 2.11.63 luc 11 gi 15 sang. Ni ay co hai iem cha c tai lieu lch s soi sang: 1) -Trong tap san Foreign Affairs,NY,so July/August 1995, ni trang 164-166,Roger Hilsman,nguyen Th trng Ngoai giao Hoa ky, phu trach Vien ong vu,to giac nguyen Bo trng Quoc phong McNamara trong bai xa luan "McNamara's War" a trnh bay nhieu chuyen that thiet khi viet quyen hoi ky muon mang "In retrospect: The tragedy and lessons of VN",nxb Times Book 1995.Hilsman qua quyet Toa Bach Oc ong y lat o chnh phu Diem nhng cuoc am mu ao chnh lan au phai huy bo v co mot tng lanh -khong neu danh tanh- rut lui bi "ret" vao gi chot ,"As it happened,one of the Vietnamese generals balked ". Hilsman xac nhan Hoa Thnh on hoan toan ngac nhien (? !) ve vu chnh bien ngay 1.11.63:"The coup that did happen, on November 1, involving some of the same generals but not others ,was a complete surprise to the US government" (resic). 2 ) - iem th hai la Ai ra lenh ha sat anh em TT. Diem ?.Trong cac hoi ky e t e cao, dac biet quyen "Our endless war. Inside VN ",nxb Presidio,CA,1978, Tng Tran Van on am  o trach nhiem cho Tng Dng Van Minh , Dng Hieu Ngha va bo ha Nguyen Van Nhung. Sau khi Tng Nguyen Khanh chnh ly "nhom tng trung lap", Nhung a chet mot cach b an trong tu. Nguyen ai tng Khanh cho biet a "tm thay xac cua Nhung treo co bang day thng". Nhung cung la ngi c D.V.Minh giao phan s thu tieu xac cua Le Quang Vinh tc Ba Cut ,lanh tu Hoa Hao, sau an t hnh. en nay, D.V.Minh van thu khau nh bnh ; Mai Hu Xuan trc khi qua i tai California a khong chu tra li nhng cau phong van bang ien thoai cua nha s hoc Hoang Ngoc Thanh t San Jose. Nhan chng song cuoi cung la nguyen Thu tng Tran Thien Khiem va cu a ta Dng Hieu Ngha, hien  Hoa ky,ca hai eu tranh khong phuc th chat van nam 1992 cong bo trong tac pham nghien cu "Nhng ngay cuoi cung cua TT Ngo nh Diem "cua Hoang Ngoc Thanh va Than Th Nhan c, nxb Kim Loan,San Jose,CA 1994. Tac gia bai nay co dp tiep xuc vi mot so nhan vat kha tin va c biet co Thieu tng Nguyen Van Quang, nam gi An Ninh Quan oi sau 1.11.63, thuoc khuynh hng ai Viet va xep cu cua D.V.Minh trong Quan oi Phap (ong thi con la ban ch than va quan s), a thuyet phuc Minh " bng co th phai bng tan goc". Ngay 24 thang 4.1995 ,cu Tong thong Nguyen Van Thieu tra li cau hoi cua tac gia bai nay, a oan quyet "neu c phe ao chnh ch nh tan cong Dinh Gia long ngay 1.11.63 th toi - ai ta Thieu- a bao toan tnh mang cho Tong thong (Diem) roi" . Ong Thieu con cho biet vao gi chot, co mot tng cao cap "co thai o lng chng". Khong sm th muon, lch s se vach ro cac b an !

Hai ky gia Anh quoc Michael Charlton va Anthony Moncrieff cho rang TT Kennedy chu trach nhiem ve vu giet TT Diem v khong he ra ch th ro rang e bao toan sinh mang cua ong Diem.Tac gia William Rust con cho biet sang 1.11.63,qua trng nhiem s CIA David Smith,Trung ta Conein nhan c lenh cua "cap cao nhat" t Hoa Thnh on phai tm bat cho ky c Diem - Nhu .Khi c cac Tng ao chnh phuc bam sang 2 thang 11 ong Diem co ien thoai xin au hang va chu lu vong vi Nhu, s Lodge bao David Smith cho ho biet khong co may bay trc 24 gi ong ho (?!) .Hoa ky a chi nhieu ty my kim e ung ho che o Diem nhng ch ton co 3 trieu ong bac VN, tng dng vi 42.000 o la (oc "VN nhan chng " cua Tran Van on,nxb Xuan thu,1989) - va iem nay can ieu tra lai !- e xoa bo e nhat Cong hoa.Mot gia re mat ,qua re nhng cung u thuyet phuc nhom ngi tao phan e thay oi toan dien mot van c. Cai gia nay du sao mang nang y ngha lch s . Ngay 22.11.63,loi ba tuan sau vu chnh bien  VN, TT Kennedy b ha sat tai Dallas.Lyndon Johnson len thay the .Tac gia Marilyn B. Young trong "The VN Wars 1945- 1990",nxb Harper Perennial,ni trang 102, ghi lai:Tan TT. Johnson ch hnh co TT Diem treo tren tng nha ong va noi vi Ngh s Hubert Humphrey, sau tr thanh Pho Tong thong:"Chung ta a nhung tay vao vu giet ong nay . Bay gi viec ay a xay ra tai ay" .

Tng cung nen m mot dau ngoac ve trng hp Ngo nh Can. Trong an pham neu tren cua Anne E. Blair,ni trang 76,77 va 137, tac gia co ke lai rang sau khi hai ong Diem va Nhu b ha sat, Can co chay vao Toa Lanh s Hoa ky tai Hue xin ai dien John Helble cho t nan chnh tr.Ngay 5.11.63, Lodge ra lenh giai Can ve Saigon trao cho cac tng lanh ao chnh, vien le Lanh s "vo tham quyen".Trc o vai hom mot so s sai Phat giao tng c cong khai cho phep ta tuc trong Toa nha noi tren. Mien phe bnh ! Theo mot so nhan chng kha tin , tai san cua ong Can mot phan lot vao tay cua tng than can o Cao Tr, va phan con lai c Can tang cho Nha Chung va than nhan hien  ben Phap. Nguyen Ngh s Tran Trung Dung con cho biet sau 1.11.63, mot Tng trong "Hoi ong Cach mang" dung trung gian tiep xuc vi ong e "mac ca ieu kien (tien bac) e cu Can " nhng ong ba Dung cng quyet t choi v the Can b t hnh .

Mot trong s h cua Tong thong Diem, neu co, laa xem thng ngi lang gieng Sihanouk va a e c quan Mat vu bat tay vi Ngo Trong Hieu , ai dien VNCH tai Phnom Penh,moc noi ai ta Dap Chuon to chc ao chnh ( hut) Quoc vng Cam bot va mat khac, ho tr Sn Ngoc Thanh va Sn Thai Nguyen chong chnh quyen Nam vang . C mu bai lo ngay 21.5.1959 do tnh bao Phap va Nga to giac. Dap Chuon b Lon Nol giet.Saigon phai trieu hoi Hieu . Nam 1981,gap tac gia bai nay tai Long Beach, California, Sihanouk xac nhan a giup Bac Viet ot nhap Mien Nam bang cach che ch lc lng vu trang CS va e Chnh phu Mat tran Giai phong Mien Nam lap khu an toan tren lanh tho Mien . Bien gii Cam bot m rong cho cac s oan cua Ha noi anh boc hau Saigon. Sihanouk cung chua chat nhac en li cam ket cua Ho ch Minh va Pham Van ong lien ket vi Cam bot trong the lien minh "moi h rang lanh" khi hoa bnh van hoi . Sau 1975, CS lanh lung bo ri Sihanouk, Thu tng Pham Van ong noi vi vai nha ngoai giao:"Sihanouk, c'est fini !" . Neu khong co Chu An Lai ,v tnh rieng, can thiep cng ran th Sihanouk a mat toi mang vi Pol Pot t lau!

Vao thang 11.63,TT Diem co the thoat khoi s tham sat va sau o, hoa may tr lai chnh trng (trong nhng ieu kien thay oi) neu ong uyen chuyen chap nhan rut lui tam thi vao hau trng va sa sai chnh sach. S ton tai cua ong Diem, neu xay ra, co le a tranh cho Mien Nam mot khoang trong chnh tr nguy hai cho dan toc , mot s sup o nhuc nha vao nam 1975 va t na, che o cai tr lo lang cua nhng ngi noi tiep ong sau 1963, qua kem ve kha nang va t cach. S ung o nay la Ngo nh Diem - Henry Cabot Lodge , ca hai qua t kieu ve ca nhan,gia toc va nang long t ai quoc gia - a lam tan nat mot the c va va gay ieu ng khong rieng cho Mien Nam ma con cho ca at nc VN b CS ban cung hoa en nay . My co cau cham ngon:",Ngi qua vang het ke chuyen" nhng s hy sinh cua TT Diem mang nang y ngha oi vi phia quoc gia va la "moi am anh eo uoi dai dang lng tam cua Hoa ky , quan chung va nha lanh dao , tao ra hoi chng VN" ("Lodge in VN" cua Anne Blair .nxb Yale University Press,New Haven,1995,trang 190).

Ngi ong minh khong lo vi oi chan at set

Qua cac tai lieu tiet lo cua Lodge, Bunker, McNamara ..v..v..,chung ta nhan thay rang trong so 5 v Tong thong Hoa ky lien he en cuoc chien VN : Eisenhower, Kennedy, Johnson, Nixon va Ford - neu gat Ford qua mot ben v khi Ford thay Nixon th chien tranh a ket thuc - J.F.Kennedy la nhan vat bet nhat v thieu ng loi ch huy,khong cng quyet,de b anh hng ..Trong nhiem ky Kennedy, 16.000 quan My tham chien va thiet hai gia tang tai VN ong thi loi 2.000 co van c a ve cac tnh. Kennedy mang mac cam that bai trong vu cho o bo tai Vnh Con Heo, Cuba va luon luon to ra lng khng gia cac nhom di quyen chong oi lan nhau: phan chien va chong Diem (A.Harriman, R.Hilsman, R.Kennedy, M.Forrestal); than Diem (F.Nolting, P.Harkins, J.Richardson ,Pho Tong thong Lyndon Johnson, W.Colby) ; dieu hau (R.McNamara,M.Taylor,W.Westmoreland) ; on hoa (Dean Rusk..). Trong e kp thuoc phe Dan chu, .s Lodge la ang vien Cong hoa,chu chien , chong Diem - Nhu va c Tong thong Kennedy x dung e dung hoa hai ang. Nhieu cong tac vien dung nhng danh t nh " indecisiveness,impatience,ineffectiveness".. e phe bnh chnh sach Kennedy tai VN. Chuyen vien sang gia nhat ve van e ong A Paul Kattenburg, Chu tch Khoi Nghien cu VN, VN Task Force, trong phien nhom Hoi ong An ninh Quoc gia ngay 31.8. 1963 do Kennedy chu toa, a e ngh - nhng vo hieu qua - Hoa ky rut khoi VN "trong danh d ". B mat chc thang gieng 1964, Kattenburg phe bnh chua chat nh sau Bo Tham mu chien tranh Kennedy:"There was not a single person there that know what he was talking about.They didn't know VN. They didn't know the past.They had forgotten the history .They simply didn't understand the identification of nationalism and communism.I thought, God, we're walking into a major disaster ". t na co mot ieu McNamara noi khong trat trong hoi ky " In Retrospect " la cac "nh cao tr tue" cua nc C hoa mu tt ve VN , mot terra incognita oi vi ho va nguy hai nhat, ho khong "nhan dien noi e phan biet chu thuyet quoc gia va chu thuyet cong san".( oc "US Government and the VN war", Gibbons, trang 161). Trong phien hop ngay 31.8.1963 tai Bo Ngoai giao Hoa Thnh on,khi biet tin mu o lat TT Diem that bai tuan le trc, Pho Tong thong Lyndon Johnson boc trc tuyen bo :"Chung ta nen cham dt cai tro va la lang,va an cp !" va khuyen cao nen tai lap lien he tot vi chnh phu Diem e tien hanh cuoc chien chong cong. Li keu goi nay ri vao bai sa mac .

Cong va toi tren can can lch s .

Du sao TT Ngo nh Diem van la oi thu duy nhat c Ho ne mat va co le la ngi oi thoai nghiem tuc trong mot thoa hiep (kho the xay ra v hai ben oi choi nh nc vi la) e tai lap hoa bnh tai VN neu hai mien Nam Bac may thoat c s kem kep cua nhng khoi e quoc ong minh cua moi phia .S sat hai hen ha TT Diem lam cho the gii ng ngang sng sot va cung la mot vet nh muon i trong chnh sach cua Hoa ky tai ong A.(oc William Colby ,Lost victory, nxb Contemporary Books,Chicago,1989).

Sau ngay Mien Nam that thu, Richard Nixon viet trong quyen sach "No more Vietnams ", nxb Arbor House, NY 1985 ( va cung nhac lai y kien nay trong tac pham chot "Beyond Peace", nxb Random House, NY, 1994) rang Hoa ky a thang tran tai VN nhng thua khi ky ket hoa bnh. Ro la lap luan cua mot chnh tr gia ! Hai chuc nam sau khi nuot trng nhng khong tieu hoa noi cuc xng Mien Nam,hien ang ket cng trong yet hau cua CS, Hanoi khong the choi ho tham bai trong hoa bnh v a tao ra cho x s mot khung hoang toan dien khong tien khoang hau ve chnh tr, kinh te,xa hoi va ao ly dan toc. Hiep c Ba le ky thang gieng 1973 la mot bi hai kch ngoai giao ,khong hn khong kem.

Trong bc th rieng gi cho cu Tong thong Thieu thang gieng 1980, noi dung pho bien ni trang 363 cua "The Palace File",cua Nguyen Tien Hng, nxb Harper & Row, NY, 1986,H. Kissinger thanh minh dai dong rang y khong co ban ng VNCH. Ban hay khong ban, khong con ai ph thi gi at cau hoi vo duyen nay na ! t ra Hoa ky con co the t an ui: Hoa ky khong phai la nc duy nhat bai tran tai VN. Chnh sach oi ngoai cua My khong sau sac va gia dan kinh nghiem bang e quoc Anh ma cung khong nang ve tnh cam hoa hoe nh e quoc Phap. Chnh sach nay so sang,trang trn va da man thc te. Dan chu va nhan quyen la vu kh thc s a va ang c x dung giup Hoa ky banh trng va cung co the manh kinh te., mot cai the ma Hoa Thnh on khong do d bao ve bang vu lc khi can thiet. Hoa ky ap dung chien thuat dan chu- nhan quyen kieu "mot can hai lng", tuy giai oan va hoan canh, pha che vi sach lc "cay gay va cu ca rot". Thc dan Nga cung a khong hng c s mui g v a sap tiem.Tau cong th au nh hoan sau khi a o biet bao nhieu cong cua va nc mat vao VN e roi b an em Hanoi choc que tai bien gii Lang Sn nam 1979..

Chnh gii tai x C Hoa thng hanh dien ve cau:"Don't let a man be remembered for the last thing he does but for the best things he does". Du co rong lng toi a, moi ngi eu phai cong nhan Ho va Cong ang toi nang hn cong. That vay, hien nay tai VN, thong nhat la banh ve , oc lap la tro ci, t do hoi hop eo ot ,con bnh ang th ch co gia cac ong ch t ban o. Toi cua ang CS co the c ta bang hai cau trong Bnh Ngo ai Cao:

"Quyet ong Hai chi thuy, bat tuc d tay ky o,Khanh Nam Sn chi truc, bat tuc d th ky ac"

co ngha la "tat can bien ong cung khong u ra sach o ue va chat het truc Nam Sn cung khong u ghi tat ca toi ac "

Ngay t au cuoc chien ,chnh phu Hoa ky va VN Cong hoa eu quan niem sai lam lien he ong minh gia hai

nc, t o sinh ra nhng bat ong dan en bat hoa va s bc t oan uong cua Mien Nam. That vay, quyen li

cua My va VN khong tng quan: Mien Nam VN chu trng chong Bac Viet e ton tai nh mot quoc gia dan chu va oc lap trong khi Hoa ky muon dung VNCH nh con c e thc hien quan bnh chien lc tai A chau bang cach ngan Bac kinh banh trng the lc va ong thi, chia re Nga so va Trung cong. Hoa Thnh on bo ri VNCH khong luyen tiec sau khi Nixon hoi kien vi Mao nam 1972. Hoa ky khong bao gi chu trng cho phep (hay giup ) Mien Nam tan cong Bac Viet. Hoa ky cung khong phan ng khi Hanoi vi pham trang trn Hiep uc Ba le . Hoa ky con ep chnh phu Nguyen Van Thieu ky van kien nay e co ly do rut quan di chieu bai " Viet nam hoa chien tranh ". Va chang, Hoa ky khong coi s that tran cua Phap tai ien Bien Phu nh mot tai bien oi vi The gii t do ,can c vao nhng tai lieu ngoai giao c Jacques de Folin, nguyen ai s Phap tai Saigon tiet lo trong hoi ky" Indochine 1940- 1955: La fin d'un reve ",nxb Editions Perrin, Paris 1993

V quyen li tng phan , My a danh het trach nhiem trong cuoc chien e de be thao tung. Quyen li va trach nhiem tr nen qua chenh nen s tng can va tng knh khong con na. Hai ong minh nh "oi ua lech". Canh ong sang d mong cham dt the tham. Ha c TT Diem , nha lanh tu quoc gia kh phach, Hoa ky at tai Mien Nam mot chnh phu vong ngoai, de sai, tham nhung , v vay khong c quan chung ung ho .Cac sai lam chong chat cong vi vu nghe len Watergate va thai o khiep nhc cua The gii T do ket thuc bang s toan thang cua CS va quyet nh hoi ha rut quan cua My vao thang t 1975

C ang d cuoc khong con nc,
Bac cha thau canh a chay lang

Trong nhng ngay chot cuoc i, TT Ngo nh Diem hoan toan co n: ong minh phan boi, dan toc hieu lam, ngi than tn tr mat va ke thu CS reo mng. Cau nguyen lan chot sang ngay 1.11.63 tai Thanh ng Cha Tam Ch ln,TT Diem chac khong khoi xot xa khi ngh en tng lai cua at Nc va khoang cach tam t gia ong va bao e Ngo nh Nhu ang quy ben canh. Ro la mot tam trang chan chng ngut tri va le loi vo tan . Noi co n cua mot chien s met moi, cung ng. Cua mot an toc va quat khi th vap nga v b chen ep. Loai co n ray rt c dien ta sau sac trong sieu pham " One Hundred Years Of Solitude" cua van hao Gabriel Garcia Marquez.

Cuoc chien gian kho tai VN a da chung ta nhieu kinh nghiem bo ch . Ve ban va thu . Ve iem va Dien trong chien lc au tranh. Ve nhan tnh the thai va biet bao nhieu chuyen khac. Trong so bai hoc c, co hai ieu khong the quen:

Trc het, mot quoc gia khong co than hu, ch co quyen li. .Khong mot x nao san sang song chet v muc tieu chien au e ton tai cua mot nc khac. Khong ai thng to quoc cua chung ta hn chung ta . Cac ai cng quan niem khac nhau Dan chu, T do va Nhan quyen ma ho x dung nh nhng chieu bai e gay ap lc va mac ca. Dan chu va nhan quyen la thanh qua cua mot s t lc tranh thu kien tr,, qua cam va co ke hoach cua mot dan toc bat khuat.

Bai hoc th hai la s lien minh vi bat luan mot e quoc nao , du manh ra sao, roi cung se a at nc vao ngo cut neu khong co dan toc hau thuan .Cai the cua dan toc vo ch va vo song. Khong tin, khong tao va khong x dung triet e "the dan toc" th that bai ng nhien. That bai the tham. T do nh mot canh chim. Vung canh bay len ,roi con phai biet ni ap xuong va luc nao quay ve to cu . Chu thuyet, Che o, Quyen lc....,tat ca eu phu du, mong manh va rot cuoc, tan bien vi thi gian. H danh,moi viec ch la h danh ! Ch co Dan toc mi trng ton. Vnh cu . Bat diet !

Mong thay Tong thong Ngo nh Diem khong hy sinh vo bo cho cuoc au tranh chong Thc dan va Cong san! Van hoi nay a en e giat sap Chu ngha Xa hoi mo thc Mac, Le, Ho. Lan nay, khong the va khong co quyen that bai .V neu that bai th o se la that bai chung cua at nc Viet nam , cua tat ca chung ta ngi dan Viet, bat luan thuoc phia nao .

LAM LE TRINH – Ngay 9.3.1999:

e anh dau giai oan au tranh mi cua ong bao VN

Homepage
Feedback / Commentaire / Y kien