Caùc quan saùt vieân Taây phöông hieän theo doõi sít sao ñeå tìm hieåu lyù do thuùc ñaåy caùc nöôùc AÙ chaâu ñua nhau mua hoûa tieån vaø caùc voõ khí tieâu dieät ñaïi chuùng trong khi nhöõng cheá ñoä quaân phieät trong vuøng coù veû giaûm suùt, aùp löïc cuûa Chieán tranh laïnh khoâng coøn nöõa vaø ña soá chính phuû xem vieäc phaùt trieån kinh teá laø öu tieân haøng ñaàu.

Muoán tìm ra caâu giaûi ñaùp, töôûng neân xem laïi vai troø cuûa caùc quaân ñoäi ôû AÙ chaâu tröôùc ñaây.

Sau khi cheá ñoä thuoäc ñòa keát thuùc, caùc quaân ñoäi taïi AÙ chaâu ñoùng vai troø quan yeáu trong vieäc taïo ra taân lyù lòch cuûa nhöõng nöôùc vöøa thu hoài ñoäc laäp baèng caùch san baèng caùc dò bieät ñòa phöông vaø toân giaùo maø thöïc daân ñaõ khai thaùc taän cuøng ñeå chia reû vaø cai trò. Quaân ñoäi, ôû khaép nôi , laø coâng cuï ñeå haøng nguõ hoùa quaàn chuùng , moät tröôøng hoïc khoång loà ñeå nung naáu tinh thaàn daân toäc vaø nhoài soï theo chuû nghóa môùi. Thoaït ñaàu, caùc quaân ñoäi (mang danh hieäu "giaûi phoùng nhaân daân") khoâng phaûi laø nhöõng toå chöùc ñaùnh giaëc nhaø ngheà vì thaønh phaàn khaù oâ hôïp, voõ trang thoâ sô vaø khoâng ñöôïc huaán luyeän theo quy cuû, kinh nghieäm chính thu thaäp taïi chieán tröôøng.

Trong thaäp nieân 90, AÙ chaâu coù 7 trong 10 quaân ñoäi lôùn nhöùt treân theá giôùi. Vì nhu caàu chính trò hôn laø quaân söï. Nhieàu trieäu ngöôøi ñöôïc huaán luyeän ñeå ñoàng hoùa vôùi quoác gia thay vì ñaïi dieän cho ñòa phöông, giai caáp xaõ hoäi hay saéc toäc. Nhaân soá cuûa quaân ñoäi ñöôïc quyeát ñònh tuøy theo moái hoïa ngoaïi bang vaø nhu caàu laäp quoác. Ñaëc bieät taïi Trung hoa, quaân ñoäi ñoùng vai troø quyeát ñònh trong coâng taùc caùch maïng. Caùc ñôn vò quaân ñoäi laõnh ñaët ñöôøng hoûa xa vaø phuï traùch tuyeân truyeàn xaõ hoäi chuû nghóa. Taïi AÁn ñoä, vai troø cuûa quaân ñoäi ít tröïc tieáp hôn, quaân ñoäi ôû ngoaøi laõnh vöïc chính trò nhöng laø moät traïi huaán luyeän khoång loà ñeå taïo ra " con ngöôøi AÁn ñoä".

Vì ñaõ goùp phaàn chính yeáu trong vieäc laät ñoå nhaø caàm quyeàn thuoäc dòa vaø ñöôïc chính trò hoùa bôûi coâng taùc döïng nöôùc neân khi thöïc daân ra ñi, khoâng gì caûn ngaên quaân ñoäi chia chaùc ñaëc quyeàn baèng caùch tham gia laøm aên mua baùn. Khaùc hôn Hoa kyø vaø Ñöùc quoác, caùc laõnh tuï chính trò taïi AÙ chaâu phaûi mua chuoäc nhöõng löïc löôïng voõ trang taïo ra vua chuùa (the king makers) baèng caùch phaân phaùt cho caáp só quan moät soá ñoäc quyeàn thöông maïi hay höu boång troïng haäu. ÔÛ Nam Döông, quaân ñoäi daønh quyeàn khai thaùc daàu hoûa , só quan ñieàu haønh ñöôïc traûõ löông baèng chöùng khoaùn cuûa coâng ty. Taïi Trung hoa, Quaân ñoäi Giaûi phoùng Nhaân daân ñieàu khieån ngaønh du lòch, cheá taïo ñoà chôi, saûn xuaát haøng vaõi vaø cheá taïo boä phaän hoûa tieån. ÔÛ Nam Haøn vaø Vieät Nam, caùc chöùc vuï quan troïng trong laõnh vöïc kinh teá, truyeàn thoâng, xaây caát ..naèm trong tay quaân ñoäi.

Chính trò quaân söï, military politics, ñaõ trôû thaønh nguyeân taéc hôn laø ngoaïi leä trong thôøi haäu thuoäc ñòa ôû AÙ chaâu. Taïi Nam Döông, Trung Hoa, Nam Haøn, Pakistan vaø Vieät Nam, muoán naém quyeàn laõnh ñaïo chính trò caàn coù söï uûng hoä cuûa nhaø binh. Quaân ñoäi laø cô cheá maïnh nhöùt trong nöôùc. Khi tham chieán, quaân ñoäi baát chaáp möùc toån haïi: Trung hoa hy sinh deã daøng moät trieäu lính trong chieán thuaät bieån ngöôøi taïi Trieàu tieân; nhöõng cuoäc chieán giöõa AÁn vaø Pakistan ñaãm maùu khuûng khieáp. Taøu coäng laø thí duï ñieån hình cuûa moät quaân ñoäi khoång loà AÙ chaâu vôùi nhöõng giôùi haïn cuûa noù: Trong giai ñoaïn hoån ñoän " Böôùc tieán nhaõy voït", Mao Traïch Ñoâng ñaõ duøng Quaân ñoäi GPND ñeå taùi laäp traät töï theo ñieàu kieän rieâng. Sau ñoù, trong cuoäc "Caùch maïng Vaên hoùa", thaäp nieân 60, Mao xöû duïng Veä binh Ñoû quaù khích ñeå khai tröø caùc phaàn töû choáng ñoái trong Quaân ñoäi. Mao duøng Quaân ñoäi nhö moät löïc löôïng chính trò ñoái noääi hôn laø moät khoái quaân chuyeân nghieäp ñeå choáng Myõ vaø Nga. Theo bình luaän gia Paul Bracken thuoäc Ñaïi hoïc Yale trong taùc phaãm " Fire in the East:The Rise of Asian Military Power and the Second Nuclear Age, NY Harper Collins, 1999), quaân ñoäi Trung coäng ñöôïc toå chöùc thaønh nhieàu traüm ngaøn tieåu toå phaân taùn khaép nôi trong xöù vaø hoïp laïi thaønh nhöõng quaân ñoaøn khoång loà. Caùc quaân ñoaøn naøy khoâng bao giôø haønh quaân chung vì phoái hôïp khoù khaên vaø thieáu keùm phöông tieän truyeàn thoâng giöõa caùc ñôn vò. Boä Tham möu coù theå ra lònh cho quaân giuùp daân laøm muøa hay ñaët ñöôøng hoûa xa nhöng quaân ñoäi thieáu haï taàng cô sôû vaø huaán luyeän ñeå daøn traän ñaùnh Nga soâ hay ñoùng vai troø cuûa moät khí cuï meàm deûo veà chính saùch ñoái ngoaïi.

Nhöõng giôùi haïn neâu treân khoâng coù nghóa laø caùc chieán löôïc giaûn dò, khi aùp duïng ñuùng luùc, khoâng ñem laïi keát quaû. Taïi Baéc Trieàu tieân, quaân ñoäi Trung hoa ñaõ chaän ñöôïc quaân ñoäi Hoa kyø. Quaân ñoäi Baéc Vieät , tuy voõ trang cuõ kyõ hôn, vaãn ñaùnh baïi Myõ. Möùùc ñoä caûi caùch taïi Trung hoa ,Vieät Nam vaø phaàn ñoâng caùc nöôùc AÙ chaâu khaùc, tuy nhieân, bò haïn ñònh vì thieáu kyû thuaät vaø haï taàng cô sôû . Saùng kieán naøy xöû duïng coát yeáu söùc maïnh cuûa ñaïi chuùng ñeå ñaùnh baïi ñòch vaø quy tuï vaøo vieäc toå chöùc laïi quaân ñoäi thaønh nhöõng ñôn vò nhoû hôn , vôùi traùch vuï chuyeân moân. Thí duï, löïc löôïng voõ trang cuûa Baéc Vieät chia ra thaønh quaân ñoäi chính quy vaø ñòa phöông quaân chuyeân ñaùnh du kích. Phaàn chính Quaân ñoäi Baéc Haøn goàm coù boä binh vaø caùc ñôn vò commandos phuï traùch coâng taùc phaù hoaïi.

Ña soá caùc nöôùc AÙ chaâu ngaøy nay ñöôïc cuûng coá. Moái ñe doïa thöïc daân trôû laïi khoâng coøn nöõa vaø hoïa noäi chieán cuõng giaûm bôùt. Tieán trình chính trò trôû neân giaø giaën hôn ôû Nam Haøn, Trung Hoa vaø AÁn ñoä. Taïi caùc xöù khaùc nhö Nam Döông, Baéc Haøn, Vieäât Nam vaø Pakistan, töông lai coøn daønh nhieàu baát ngôø. Duø sao, ôû taát caû nhöõng quoác gia naøy, nhu caàu giöõ laïi moät quaân ñoäi quaù ñoâng khoâng thieát yeáu nhö tröôùc. Caùc quaân ñoäi ñöôïc chính trò hoùa gaây khaù nhieàu khoù khaên cho söï oån ñònh kinh teá khi naém ñaëc quyeàn treân thò tröôøng. Taïi Trung hoa,Pakistan, Nam Döông vaø Vieät Nam, caùc xí nghieäp do quaân söï quaûn trò ñöa ñaát nöôùc vaøo con ñöôøng suy thoaùi.

Vaán ñeà sinh töû cho AÙ chaâu laø laøm sao taùch quaân ñoäi ra khoûi chính trò vaø kinh teá. AÙ chaâu caàn moät giôùi quaân söï höôùng ngoaïi hôn höôùng noäi, chuyeân nghieäp hôn laø ñeo ñuoåi chính trò vaø meàm deûo hôn cöùng raén. Quaân soá phaûi giaûm bôùt vaø thay theá baèng nhöõng löïc löôïng taân thôøi. Trung hoa, thí duï, ñaõ ruùt soá quaân nhaân taïi nguõ töø 5 trieäu (naêm 1980) xuoáng coøn 2 trieäu röôûi. Vieät Nam ruùt töø moät trieäïu xuoáng 500.000. Vaán ñeà canh taân quaân ñoäi veà nhaân soá, huaán luyeän vaø voõ khí vaáp nhieàu trôû ngaïi vaø dieãn tieán chaäm chaïp vì caùc töôùng laõnh ñöông nhieäm choáng moïi bieän phaùp cuûa giôùi laõnh tuï daân söï giaûm quyeàn cuûa hoïï. Maët khaùc, giaác mô cuûa nhoùm töôùng laõnh naøy khoâng goàm coù hoûa tieån vaø taân voõ khí tieâu dieät ñaïi chuùng . Hoï chuû tröông duøng ngaân saùch mua troïng phaùo, xe taêng, howitzers...ñeå taêng cöôøng cho caùc löïc löôïng quy öôùc saün coù. Söï voâ naêng coïng vôùi naïn tham nhuõng vaø thuû tuïc thö laïi gaây phung phí vaø roát cuoäc, nhieàu ngaân khoaûn khoång loà loït vaøo hoà bao cuûa caùc töôùng phuï traùch chöông trình canh taân ⁱ.

Tieâu theâm tieàn ñeå trang bò caùc löïc löôïng quy öôùc laø moät ñieàu voâ nghóa veà chieán thuaät. Ngaøy nay, nhöõng laõnh tuï daân söï coù moät phöông caùch kieåm soaùt caùnh quaân söï: laøm vieäc qua moät soá taân toå chöùc ñöôïc ñaët ra ñeå thu thaäp kieán thöùc vaø kyõ thuaät hieän ñaïi veà voõ khí môùi. Caùc cô quan naøy mang teân UÛy ban Nguyeân töû löïc, Vieän nghieân cöùu chieán tranh hoùa hoïc, UÛy ban cheá taïo hoûa tieån..v..v..duøng toaøn chuyeân gia. Keát quaû laø aûnh höôûng cuûa Quaân ñoäi coå ñieån - cô cheá noàng coát trong thôøi haäu thuoäc ñòa – laàn hoài ñöôïc thay baèng caùc xí nghieäp chuyeân moân.

Moät taân khu lieân hôïp quaân söï – kyõû ngheä ñeå cheá taïo hoûa tieån vaø voõ khí tieâu dieät ñaïi chuùng ñang xuaát hieän ôû AÙ chaâu vaø höùa heïn trôû thaønh moät löïc löông chính trò töông lai vì xöû duïng khoái nhaân löïc khoa hoïc gia vaø kyõõ sö coù uy tín. AÁn ñoä laø moät thí duï ñaùng chuù yù. Taïi ñaây, nhöõng hình thöùc kyõ thuaät môùi phuû leân moät quaân ñoäi khoång loà, keùm khaõ naêng vaø thieáu taøi trôï. Hieän coù hai cô sôû, moät cuõ vaø moät môùi, phaàn taân thôøi cuûa quaân löïc vaø phaàn giaø coåi hôn, keùm hieäu naêng. AÁn thöû traùi bom haït nhaân ñaàu tieân naêm 1974, khoâng duøng ñöôïc vì quaù lôùn. Cuoái thaäp nieân 80, Thuû töôùng Rajiv Gandhi ra lònh cheá taïo nhöõng quaû bom nguyeân töû nhoû hôn, coù theå vaän chuyeån baèng hoûa tieån khoâng gian. Hai cô quan The Indian Atomic Energy Commission vaø The Defense Research and Development Organization coïng taùc chaët cheû vôùi nhau ñaàu thaäp nieân 90 vaø thaønh coâng thí nghieäm bom vaøo muøa xuaân 1998. Hieän nay, AÁn coù moät chöông trình thaùm hieåm khoâng gian , coù theå laøm ra rockets phoùng veä tinh giaùn ñieäp vaø ñang thí nghieäm loaïi phi ñaïn tung töø ñaïi döông. Moái lieân heä giöõa hai khu vöïc daân söï vaø quaân söï taïo ra moät töông quan phöùc taïp . Caáp laõnh ñaïo chính trò kieåm soaùt phía quaân söï deã daøng hôn tröôùc vaø Quaân ñoäi hieän laø moât khí cuï höõu ích cho chính saùch ngoaïi giao cuûa Chính phuû AÁn ⁱⁱ.

Sau ñaây laø baûng ñoái chieáu ngaân saùch quoác phoøng (NSQP) cuûa nhöõng nöôùc AÙ chaâu coù khaõ naêng cheá taïo voõ khí haït nhaân, ñaêng trong taïp chí Foreign Policy, Spring 2000, (daân tính theo trieäu, ngaân khoaûn tính theo tyû myõ kim)ⁱⁱⁱ :

1. NHÖÏT: Daân soá 126 trieäu 5 , GDP: 3,800.0 , NSQP: 37.7 töùc 1% GDP, hieän coù 24.1 tons plutonium, seõ taêng 80 tons naêm 2010, kyõ thuaät taân tieán phaùt trieån laser-isotope-plutonium, coù theå cheá ñaàu ñaïn nguyeân töû trong vaøi thaùng, coù giaøn phoùng ballistic missiles.
2. TRUNG HOA; Daân soá 1 tyû 244 trieäu, GDP 703.0 , NSQP 37.5 töùc 5.3% GDP, ñaïi cöôøng nguyeân töû thöù ba treân theá giôùi, coù phöông tieän cheá 2,700 ñaàu ñaïn nguyeân töû, hieän coù loái 20 Dong Feng- 5 hoûa tieån nguyeân töû coù taàm baén xa ñeán West Coast HK, laàn hoài toái taân hoùa hoûa tieån phoùng töø ñaïi döông.
3. AÁN: Daân soá 1 tyû, GDP 469.0, NSQP 14.1 töùc 3.0% GDP, Naêm 1998 thí nghieäm nguyeân töû 5 laàn, coù ñuû plutonium ñeå cheá töø 40 ñeán 80 ñaàu ñaïn nguyeân töû, ñaõ thöû Agni 2 ballistic missile ñuû maïnh ñeå taán coâng Pakistan vaø vuøng Nam Trung hoa. Khoâng tham gia Non- Proliferation Treaty .
4. PAKISTAN: Daân soá 144.4, GDP 61.0, NSQP 4.0 töùc 6.5% GDP,Naêm 1998 thí nghieäm nguyeân töû 6 laàn, coù ñuû uranium ñeå cheá 22- 43 ñaàu ñaïn nguyeân töû, ñaõ thöû Ghauri 2 ballistic missile ñuû maïnh ñeå taán coâng toaøn laõnh thoå AÁn, Khoâng tham gia Non Proliferation Treaty.
5. BAÉC HAØN: Daân soá 21.5, GNP 14.0. NSQP 2.0 töùc 14.3% GNP, Thaäp nieân 1990 coù ñuû plutonium ñeå cheá 2 ñaàu ñaïn nguyeân töû, coù theå cheá theâm töø 4 ñeán 5 ñaàu ñaïn khaùc,; naêm 1994 chòu ngöng thí nghieäm nguyeân töû ñeå nhaän cuûa HK vaø Nam Haøn hai light water reactors,ñaõ cho daøn hoûa tieån No Dong vaø Teapo Dong 2 coù taàm baén xa ñeân Nhöït vaø Alaska.
6. ÑAØI LOAN : Daân soá 21,8, GNP 310.0, NSQP 14.2 töùc 4.5% GNP, Huûy boû chöông trình nghieân cöùu veà haït nhaân naêm 1970 vaø 1988 do aùp löïc cuûa HK, Hieän coù moät reactor ñeå cheá plutonium vaø moät ñaàu hoûa tieån.

Vieät nam coù moät cheá ñoä ñoäc ñaûng. CSVN chi phoái hoaøn toaøn Laäp phaùp, Tö phaùp vaø Haønh Phaùp. Quaân ñoäi Nhaân daân laø coâng cuï cuûa Ñaûng. Vì theá taùch Quaân ñoäi khoûi chính trò vaø kinh teá laø moät vaán ñeà nan giaûi trong hieän taïi. Ít nöõa cho ñeán khi Hieán phaùp ñöôïc tu chính. Hay trong tröôøng hôïp cheá ñoä bò noäi loaïn laät ñoå. Haønoäi vaãn giöõ kín ngaân saùch quoác phoøng vaø chôi troø ñu giaây: ñeå Nga xöû duïng Cam Ranh, nhöôøng Tröôøng Sa, Hoaøng Sa cho Baéc kinh vaø traûi thaûõm ñoû ñoùn Boä tröôûng Quoác phoøng HK William Cohen ngaøy 13 thaùng 3 vöøa qua. Quaân ñoäi Vieät trang bò theo loái Nga thaäp nieân 80. Vì kinh teá kieät queä vaø e ngaïi Trung hoa, VN chöa coù vaø chöa nghó ñeán vieäc laäp keá hoaïch nguyeân töõ, hoûa tieån hay khoâng gian. Tuy nhieân, taân trang Quaân ñoäi laø ñieàu khoâng theå traùnh. Vaø coù tính caùch khaån caáp. Ñeå ruùt kinh nghieäm, VN xoay qua AÁn (laø quoác gia coù caõm tình vôùi Haønoäi trong suoát cuoäc chieán tröôùc 1975) deå hôn laø caàu caïnh Myõ vaø Trung hoa, ñieàu luoân luoân laøm cho Chính Trò Boä co ruùt. Cuoäc vieáng thaêm vöøa roài cuûa Toång tröôûng Quoác phoøng AÁn taïi Haønoäi, tieáp theo chuyeán coâng du cuûa W. Cohen, mang nhieàu yù nghóa. Caâu hoûi ñöôïc ñaët ra laø CSVN nghó sao veà giaûi phaùp thí nghieäm quoác phoøng treân ñaây cuûa New Delhi ?

Toång quaùt, khuynh höôùng quaân phieät giaõm suùt laø moät daáu hieäu khích leä hieän nay taïi Ñoâng AÙ. Vôùi ñöôøng loái cöông quyeát cuûa taân Toång thoáng Hoài giaùo Wahid, phe nhoùm cuûa töôùng Wiranto ruùt khoûi chính tröôøng sau nhieàu thaùng xaùo troän taïi Ñoâng Timor vaø daân chuùng phaõn ñoái trong xöù. Chính quyeàn Thaùi ñaõ daân söï hoùa hoaøn toaøn vaø coù veõ thaønh coâng keàm haõm Quaân ñoäi . Taïi Mieán Ñieän, toå chöùc cuûa baø Aung Sang Sukyi tranh ñaáu cho daân chuû ñaõ thaéng cöû vaø, tuy chöa naém quyeàn, cuõng laøm cho Chính phuû quaân phieät lung lay boái roái. Taïi Nam Haøn, Phi vaø Ñaøi Loan, daân chuû ñaõ moïc goác khaù chaéc. Giai ñoaïn saép tôùi ñaët troïng taâm vaøo vieäc phaùt trieån kinh teá , naâng cao möùc soáng cuûa daân vaø cuûng coá daân chuû.

Kinh nghieäm ñaõ qua taïi hai mieàn Nam/ Baéc Vieät Nam chöùng minh moät söï kieän: Ñaûng phaùi – cuõng nhö Toân giaùo - (thöôøng duøng nhaõn hieäu yeâu nöôùc quaù khích) laøm hö Quaân ñoäi vì gaây baát coâng, taïo baát maõn, phaù kyû luaät vaø ñaët quyeàn lôïi quoác gia sau oùc beø nhoùm nguy haïi.

Caùc laõnh tuï daân söï Hoa kyø vaø Nga soâ maát gaàn 20 naêm môùi naém vöõng nhöõng hieåm nguy cuûa thôøi ñaïi nguyeân töû. ÔÛ Myõ, baèng quyeát ñònh giaõi nhieäm töôùng Douglas Mac Arthur, Toång thoáng Harry Truman cho thaáy ai coù quyeàn kieåm soaùt. Trong thaäp nieân 50, vöôït nguyeân taéc "hoàng hôn chuyeân", chính quyeàn Nga thay moät loaït töôùng laõnh boân- sô- vít haøng ñaàu bôûi caùc só quan chuyeân gia ñeå ñieàu khieån nhöõng chöôùng trình hoûa tieån phöùc taïp.

Taïi AÙ chaâu, vieäc aùp duïng kinh teá thò tröôøng cuûa chuû nghóa tö baûn khôi ñoäng chuû tröông quoác gia quaù khích. Khuynh höôùng toaøn caàu hoùa vaø kyû ngheä hoùa gaây khoâng ít xaùo troän trong gaàn taát caû luïc ñòa AÙ chaâu, nôi maø moåi quoác gia mang moät nhaõn hieäu rieâng veà tinh thaàn daân toäc. Taân ñöôøng loái kinh teá laøm lung lay moái lieân heä giöõa caùc giai caáp xaõ hoäi. Giôùi noâng daân thích hôïp khoù khaên vôùi hoaøn caûnh môùi. Caùc xí nghieäp kyõ ngheä vaø thöông maïi to lôùn laøm suïp ñoå giôùi tieåu thöông ñöôïc xem tröôùc ñaây nhö thaønh phaàn coát yeáu trong sinh hoaït Ñoâng phöông. Ñaêïc bieät taïi AÁn, Trung hoa, Vieät Nam.., quen soáng theo taäp quaùn, phong traøo kyõngheä hoùa laøm suy yeáu söï caáu keát xaõ hoäi vì caùc cô caáu thò tröôøng thay theá nhöõng hình thöùc coå ñieån chi phoái xaõ hoäi naøy. Chuû nghóa quoác gia troãi daäy moät khi caùc bieåu töôïng vaø ñöôøng loái cuõkhoâng coøn baûo ñaûm tình traïngï lieân tuïc nhö tröôùc. Ñoàng thôøi, tinh thaàn choáng Taây phöông – tieàm taøng töø thôøi khôûi thuûy cuûa quoác gia – cuõng taùi xuaát. Phaàn ñoâng daân chuùng taïi AÙ chaâu vaø Trung Ñoâng khoâng töï coi nhö soáng trong thôøi ñaïi haäu Chieán tranh laïnh. Hoï nghó Taây phöông coá gaéng duy trì söï thoáng trò veà maët kyõû thuaät quaân söï vaø kinh teá. Moái caêm haän , tuy coù dòu bôùt vì nhöõng caân nhaéc thöïc tieån, bao truøm toaøn AÙ chaâu.

Moät caùch nguy hieåm, caùc quan saùt vieân Taây phöông ñaùnh giaù thaáp chuû nghóa quoác gia. Hoï queân deã daøng chính chuû nghóa naøy ñaõ ñaùnh baïi Ñöùc quoác xaõ. Thaäâp nieân 60, loøng yeâu nöôùc cuûa daân toäc Vieät ñaåy lui ñöôïc sieâu cöôøng Myõ, baát chaáp thieät haïi veà sinh maïng, ngoaøi söùc töôûng töôïng cuûa theá giôùi. Chuû nghóa quoác gia cuõng ñaõ böùng Hoa kyø ra khoûi vò trí chieán löôïc ôû Iran naêm 1979 vôùi nhöõng ñoaøn thanh nieân duõng caûm, voõ trang thua keùm.

Vaán ñeà quan yeáu nhöùt trong theá kyû 21 laø tìm hieåu caùch naøo chuû nghóa quoác gia phoái hôïp vôùi caùc taân kyû thuaät taøn phaù xuaát hieän ôû AÙ chaâu. Lieäu Taây phöông coù ñuû saùng suoát ñeå thaåm ñònh tình hình haàu giöõ moât theá quaân bình khoân ngoan caên cöù treân moät chính saùch côûi môû vaø gaây tin töôûng hoã töông? Vieäc chính trò hoùa ñaïi quy moâ söï tranh ñua voõ trang laø nguoàn goác chính gaây baát oån vaø hieåm nguy. Moät soá chính trò gia thöøa nöôùc ñuïc thaû caâu ñeå haâm noùng nhöõng haän thuø xa xöa. Giôùi truyeàn thoâng taïi AÙ chaâu , maët khaùc, cuõng thöôøng phoùng ñaïi nhöõng cheânh leäch töôûng töôïng veà chöông trình trang bò baèng hoûa tieån giöõa caùc nöôùc voán saün coù maëc caûm thua suùt vaø moät dó vaõng baát hoøa laãn nhau. Trung hoa thöû voõõ khí haït nhaân naêm 1964 vaø AÁn ñoä ñuoåi theo kòp naêm 1974. Ñeå laäp thaêng baèng vôùi Hoa kyø vaø Nam Haøn, Baéc Haøn thöïc hieän keá hoaïch cheá taïo nguyeân töõ vaø chaát ñoäc sinh - hoùa hoïc naêm 1980. Töø khi nhaän thöùc khoâng coøn hy voïng taán coâng Seoul, Pyongyang dôû troø haêm doïa töï saùt baèng caùch cho noå tung vuøng Baéc AÙ baèng kho voõ khí haït nhaân cuûa mình.

* * *

Chuû nghóa quoác gia ñaõ taïo ra moät thôøi ñaïi thöù hai veà nguyeân töû vì tình traïng baát oån taïi nhieàu xöù . Vôùi hoûa tieån vaø caùc voõ khí tieâu dieät ñaïi chuùng, moät voøng cung kinh haõi hieän traûi daøi töø Israel deán Baéc Haøn. Vaán ñeà kinh phí phaûi gaùnh chòu ñeå thöïc hieän quoác phoøng khoâng coøn laø moät caûn ngaên nghieâm troïng ñoái vôùi caùc nöôùc AÙ chaâu vì hoï cho raèng söï soáng coøn cuûa daân toäc laø moái lo haøng ñaàu. Ngay caûõ caùc xöù nhoû vaø ngheøo trong vuøng khoâng do döï thaét löng buoäc buïng ñeå tham gia vaøo caâu laïc boä nguyeân töû^iv.

AÙ chaâu trôû neân moät vuøng noùng boûng vì ñang traéc nghieäm moät phaûn öùng nguyeân töû giaây chuyeàn. Hoa kyø, sieâu cöôøng duy nhöùt treân theá giôùi, daãn ñöôøng baèng caùch taêng ngaân saùch quoác phoøng vaø Quoác hoäi Myõ, do aùp löïc cuûa nhoùm Nghò só dieàu haâu, töø choái thoâng qua Hieäp öôùc caám chæ thí nghieäm haït nhaân CTBT, Comprehensive Test Ban Treaty. Chính quyeàn Clinton do döï vaø thieáu laõnh ñaïo. Trong khi taïi Taây phöông, ñöôøng loái cuoàng noä vaéng boùng veà ñoái ngoaïi thì ôû AÙ chaâu, caùc tranh chaáp giöõa Pakistan vaø AÁn, Nam vaø Baéc Haøn, caùc nöôùc AÙ raäp vaø Do thaùi, Ñaøi loan vaø Baéc kinh... coù tính chaát noå löûa vaø hai phe ñoái nghòch thöôøng huø doïa nhau baèng böûu boái haït nhaân. Cuoäc du thuyeát thaùng ba vöøa qua cuûa TT Clinton ñeå thöõ hoøa giaûi New Delhi vaø Islamabad ñaõ thaát baïi thaõm haïi. Tieáp theo ñoù, vieäc tieáp xuùc Clinton – Assad taïi Geneøve cuõng khoâng thuyeát phuïc noåi Syrie taùi hoøa ñaøm vôùi Israel. Trung Ñoâng vaãn laø loø thuoác suùng khoâng bieát boäc phaùt luùc naøo.

Maëc duø AÙ chaâu ñaõ môû cöûa giao thöông vaø Taây phöông reâu rao khuynh höôùng toaøn vuõ hoùa seõ laøm cho lyù lòch quoác gia thaønh loãi thôøi, chuû nghóa quoác gia laø moät söùc maïnh ñang leân ôû chaâu AÙ. Ngaøy nay Taây phöông khoâng maáy hoan nghinh chuû nghóa naøy vaø ñoàng hoùa noù vôùi söï caøn queùt saéc toäc, chuû tröông quaù khích vaø kyø thò ngoaïi bang nhö taïi Kosovo. Duø söï ñoàng hoùa vöøa noùi khoâng hoaøn toaøn xaùc ñaùng, khoâng ai phuû nhaän chuû nghóa quoác gia ñang phöùc taïp hoùa thôøi ñaïi nguyeân töû thöù hai.

Tröôùc thôøi ñaïi nguyeân töû thöù hai, caùc neàn vaên minh AÙ chaâu khoâng ñoùng vai troø chuû ñoäng trong vieäc hình thaønh cuoäc dieän theá giôùi vì kyõ thuaät AÙ chaâu chaäâm tieán , khoâng caïnh tranh noåi vôùi Taây phöông. Ngaøy nay,Taây phöông khoâng nhöõng phaûi hoøa nhaäp caùc cöôøng quoác môùi vaøo neàn traät töï môùi maø coøn caàn xeùt laïi nhöõng khaùi nieäm loãi thôøi.. Taây phöông phaûi coâng nhaän thôøi ñaïi AÙ chaâu leä thuoäc ngoaïi bang ñaõ chaám döùt mau choùng.