Lam Le Trinh - Bai Hoc T Mot S Tuan Tiet

This article has 3
comment(s). Be sure to check them here.

Bai Hoc T Mot S Tuan Tiet

Lam Le Trinh / Lam Le Trinh

LTS: Di ay la bai phat bieu c ghi am cua Luat s Lam Le Trinh, nguyen Bo trng Noi Vu va ai s tai Trung ong thi e nht VNCH, hien la chu but tap chi Anh- Phap Human Rights / Droits de l’Homme, trong buoi da tiec t chc ngay 2.11.2001 tai nha hang Seafood World, Westminster, Little Saigon, Californie, e ky niem 100 nam cua ch s Ngo nh Diem (1901-2001).

Suot 38 nam nay, moi khi ngay 1 thang 11 tr lai, hnh anh tuan tiet cua Tong thong Ngo nh Diem van khi day trong tam thc quan chung nhng am vang chua xot nhng ong thi, cung nhac nh nhng kinh nghiem bo ch cho cuoc au tranh tng lai.

Chieu nay, chung ta, nhng ngi dan Viet lu lac  hai ngoai, cung ngoi vi nhau e tng niem v nguyen thu a khai sinh nen e nht Cong hoa. Chung ta se khong ph thi gi e to giac, mot cach tieu cc, nhng sai lam cua Hoa ky, hanh vi boi phan cua cac ngi oi lot quoc gia va s pha hoai cua Cong san. That vay, cho en gi phut nay, vo so van kho giai mat cua chnh quyen My, cong trnh nghien cu cua cac thc gia, nhng li thu nhan cua mot so nhan chng lien he va, ac biet, tnh trang khanh tan cua xa hoi chu ngha a va ang lam chuyen o trc cong luan quoc te.

Lch s can ai Viet Nam se mai ghi lai mot ieu sang to: Quyet nh cua TT Diem tiep xuc vao gi chot vi quan ao chnh chng minh ong muon tm mot giai phap dan toc on hoa. S hy sinh dung cam cua Tong thong Diem va bao e Ngo nh Nhu a tranh cho mien Nam VN canh noi da xao tht gia ngi quoc gia va bao toan tiem nang khang cong trong giai oan cc ky nguy kch. S hy sinh ay con la mot li keu goi thong thiet gi en cho cap ch huy Quan oi ng vong bon, vong ngoai va chenh mang trong cuoc chong cong cu nc. Tiec thay, li keu nay khong c lang nghe. Nhom tao phan  b ngoai bang mua chuoc. Vi mot gia re mat – 42 ngan o, theo li thu nhan trong Hoi ky cua tng Tran Van on, mot trong nhng ngi chu mu ao chnh - ho a giet lanh tu va ban ng t do cua ba chuc trieu ong bao mien Nam. Ho a giup Hoa ky thay toan dien mot the c. Vi 42 ngan o.

Trong nhng gi phut cuoi cung cuoc i, Tong thong Diem hoan toan co n: ong minh boi bac, dan toc hieu lam, ngi than tr mat va ke thu cong san reo mng. Cau nguyen lan chot sang ngay 1.11.1963 tai thanh ng Cha Tam Chln, vi ong Nhu quy ben canh nhng khong chac ong mot tam t, TT Diem han vo cung xot xa cho at Nc. Ro la mot tam trang chan chng ngut tri , le loi vo tan. Noi co n ray rt cua mot chien s cung ng. Cua mot dan toc b chen ep. Loai co n tng c nha ai van hao Gabriel Garcia Marquez dien ta sau sac trong tuyet pham "One Hundred years of Solitude, Mot tram nam tch lieu."

Ho s giai mat cua Bo Ngoai giao Hoa ky ghi lai nh sau noi dung ien am lan chot gia Diem va Cabot Lodge:

Diem: "Vai n v a noi loan va toi muon biet thai o cua Chnh phu My."

Lodge: " Toi khong co u tin tc e tra li cho Ngai. Toi co nghe sung no nhng khong biet ro tat ca cac s kien. Bay gi la 4:30 sang tai Hoa Thnh on va Chnh phu Hoa ky khong co quan iem g."

Diem: "Toi a co gang lam bon phan cua toi."

Lodge: "Nh toi a tha vi Ngai sang nay, Toi kham phuc can am cua Ngai va nhng ong gop to ln cua Ngai cho quy quoc. Neu toi co the lam g c cho s an toan cua ban than Ngai, xin keu toi."

Tong thong Diem lien gat ien thoai. Ong gi vng kh phach en cung. Du co nhng s h kho the tranh trong luc cam quyen - lch s ve sau se phan tch cong va toi – ong quyet khong lam nhuc quoc the, J.F. Kennedy lan Ho Ch Minh khong dam coi thng. Trc sau nh mot, TT Diem khong nhan nhng, khong au hang . Lam sao co the ngang au cao neu i bang au goi ?

Di nghiep chnh tr cua Tong thong Diem lu cho hau the la mot thong iep nong chay: Triet e bao ve chu quyen va the thong quoc gia trong moi hoan canh. Ngay t au cuoc chien, Hoa ky va VNCH quan niem khac nhau moi lien he ong minh gia hai nc. T o sinh ra nhng bat ong dan en bat hoa va ket thuc bang s bc t cua Mien Nam. ung vay, quyen li cua My va VN chenh lech: Chnh phu Saigon chong Bac Viet e bao toan dan chu va oc lap, trong khi Hoa ky dung VNCH nh con c th trong ke hoach quan bnh the lc tai A chau, chong Bac kinh banh trng va gay chia re gia Nga - Tau.

Quoc hoi My khong bao gi tuyen chien cong khai vi Hanoi, tranh ne bao am an ninh cua VNCH bang mot hiep c nh tai Nam Han, khong cho Quan doi mien Nam vt vy tuyen 17, khoa tay Hanh phap bang ao luat War Power Act va, cuoi cung, khong ban tam thong qua theo thu tuc hien nh Hiep c nh chien Paris.

Sau thang 11.1963, My a danh het trach nhiem ieu khien cuoc chien e e be thao tung. Tuy theo nhu cau chnh sach, Hoa Thnh on a ngao man My hoa, sau o Viet nam hoa chien tranh e roi, nam 1973, hoi ha rut khoi vung lay Viet Nam , mot terra incognita, xa la vi My ve tam ly va tap quan.

ai cng Hoa ky thieu kien nhan, anh khong muon thang, khong thong hieu chien tranh nhan dan, oan sai quyet tam cua Cong san va bo ri Chnh phu mien Nam.

Am mu giet hai Tong thong Diem la mot vet nh, mot "moi am anh eo uoi dai dang lng tam nc My, quan chung va nha lanh ao x nay, tao ra hoi chng Viet Nam." ("Anne Blair trong tac pham Lodge in VN, nha xuat ban Yale University Press, New Haven, 1995, trang 190)

Tai Hoa ky, co mot cau thong dung "Ngi qua co khong ke chuyen hoang ng , Dead men tell no tales.". Cai chet cua Tong thong Diem, t no, a ln tieng to cao, mang nang y ngha va day nhieu bai hoc. Ve ban va thu. Ve nhan tnh, the thai. Ve iem va Dien trong chien lc trng ky.Va bao nhieu chuyen khac. t na co hai bai hoc khong the quen:

Trc het, mot quoc gia khong co than hu, ch co quyen li. Khong mot x nao lieu chet bao ve quyen song con cua mot nc khac. Khong the uy quyen yeu nc cho ngoai bang. Cac ai cng dung chieu bai Dan chu, T do va Nhan quyen e mac ca va gay ap lc. Khong t lc tranh thu kien tr ,qua cam va co ke hoach th khong hng c Dan chu va nhan quyen that s.

Bai hoc th hai la bat luan s lien minh nao vi mot the lc ben ngoai, du manh ra sao, roi cung se a dat nc vao ngo cut, neu khong co nhan dan hau thuan. Cai the dan toc vo ch va vo song. Khong tin tng, khong tao ra va tan dung "the dan toc" th that bai ng nhien. That bai the tham. Chu thuyet, che o, quyen lc..., tat ca eu la phu du, rot cuoc se tan bien vi thi gian. H danh, moi viec ch la h danh! Ch co Dan toc mi trng ton va vnh cu. Dan toc bat diet!

Cong san a thiet lap  Viet Nam mot che o quan che hanh chnh, khung bo ien hnh: khung bo ton giao, khung bo sac toc thieu so, khung bo oi lap va khung bo quan chung. Xa hoi chu ngha, tren a mat van, trc sau g cung cham dt. Van e cot yeu khong phai la chng nao CS ra i ma la chung ta a va ang lam g e xuc tien viec ay va, ac biet, e thay the ho ? Thay the cach nao? bang mot the che kha hn, sach se hn hay khong? Chnh s chia re va thieu quyet tam cua canh quoc gia giup cho Cong san ton tai.

********

e ket luan, thay v lac quan teu hay bi quan thai qua, thien ngh chung ta nen bnh tnh, khach quan nhan thc cac bien chuyen trong ai trong nc va ben ngoai, e hanh ong thch ng.

The gii hien ang lam vao mot s khung hoang vo tien khoang hau. Hoa ky ang trc dien mot thach thc mi, hiem oc hn chien tranh Viet Nam, v khong co tran a ro rang, ke thu vo danh nhng hien dien khap ni.

Can nguyen cua moi van e la sieu cng Hoa ky qua manh nen coi thng ong minh, hanh ong n phng, tao khoang cach ngheo giau qua sau va gay bat man trong khoi quoc gia nhc tieu.

Thanh chien co the bung no, gay ieu linh cho a cau.

Vi tinh than quyet t, vo kh tho s va chien lc du kch tinh vi, dung "gay ong ap lng ong" (con c menh danh chien lc boomerang), khoi Hoi giao cuong tn e doa ngi My ngay tren at My. Vo lc suong khong em lai boa bnh. Khong the dung bua ta e ap ruoi muoi. My can tai xet toan bo, trong ng hng thc te va t ton, chnh sach oi ngoai, quan s va vien tr. My can chng minh vi the gii quoc gia nay la mot quoc gia biet thng xot, a compassionate country, nh Tong thong Bush a ha khi ra ng c. Nep song quan chung khong bao gi tr lai nh trc. Hoa ky, thc tnh, se hoi sinh.

Cuoc chien hien nay c cac chien thuat gia menh danh "cuoc chien khong oi xng, assymetric war",vao de, ra kho, nh mot me hon tran.. Lan au tien, mot sieu cng don het sc manh e tieu diet mot ca nhan, Ben Laden, vo quoc tch, va he thong khung bo cua y, thay v chong lai mot nc. Bang moi gia, the gii t do phai thang. e cu nen van minh nhan loai va ly tng dan chu. Khong co s chon la nao khac. Tong thong George W. Bush noi ch ly: " T do va S hai ang t chien. Thng e khong trung lap gia hai ben."

Cn loc toan cau se cuon hut nc Viet Nam hau tien e lap mot the quan bnh mi. Cuoc dien Viet Nam, bi vay, co c thay oi . Sm hn chung ta d oan.

Cau xin hon thieng cac tien nhan va ch s Ngo nh Diem tr sc cho cac lc lng quoc gia khai thac van hoi mi e giat sap Xa hoi chu ngha. Lan nay, khong the va khong co quyen that bai. V neu that bai th o se la s that bai chung cua at Nc Viet Nam, cua tat ca chung ta la ngi dan Viet, bat luan thuoc pha nao.

Xin cam n s chu y cua quy v.

oc nhng bai tieng Viet, Anh va Phap cua tac gia Lam Le Trinh hoac trong tap ch Anh- Phap Human Rights / Droits de l’Homme hoac tren Internet website http://www.centralstation.net/lamletrinh

Y Kien

1) noi den cu DIEM la noi den mot vi nguyen thu co phi phach ,co khi tiet cua mot ke si hay noi cho cung do la khi tiet cua mot nha nho << chet vinh hon song nhuc >> chi co nhung lu nguoi phan chu chi vi 42 ngan dollas ma giet thay , co le ho la nhung ten guda ban chua voi gia 33 dong chinh vi 42 ngan dollas ma ngay hom nay chung cam nhu hen co le la mot noi nhuc ma chung phai cam mai va chung mang theo su dau kho ay ve the gioi ben kia , neu viec giet cu DIEM la dung thi chung dau co do cho nguoi nay hay ke lo ma chung phai nhan de tao uy the cho chinh ban than ho ,BIG MINH cam nhu hen de roi di chau diem vuong , sau do lai co ke hen mat len tieng la MINH LON da lam nhiem vu giet cu DIEM that la toi bai tai sao lai khong noi truoc de co doi chet .nhu vay cho den nay viec lam cua cu DIEM la chinh dang va khong can lich su phe phan ma phai ket luan rang << dieu kien at co va du tat ca nhung tenlat do cuDIEM la toi pham cua lich su mien nam >> (1/1/2002 2:34:43 AM)

2) Kinh thua cu: Co le the he tre khong hoc o dau duoc nhieu ve lich su quoc gia bang doc cac bai viet cua cu.Cu am hieu rat rong, ly luan sac ben, va co mot thien luong khach quan trong sang. Xin cu cu tiep tuc nghien cuu va viet de the he sau co nhieu them cac tai lieu ve lich su can dai cua dat nuoc. Chau van thuong xuyen doc cac bai viet cua cu tren Net. Xin goi toi cu loi tri an. Kinh. Tran ba Cuong. Canada (1/8/2002 3:44:00 AM)

3) Mot vai suy nghi ve bai viet cua ong: Khong phai khong ton trong Ngo Thi Sy nhung ong ta co nhieu sai lam trong viec gianh quyen luc cho minh bang ban tay nuoc ngoai. Lich su dan toc Viet Nam da chung minh la chi co vi anh hung nao danh duoi quan xam luoc hay dep loan... thi moi co the lanh dao dat nuoc, con ke nao co duoc quyen luc tu tay ngoai bang thi bao gio cung chuoc lay that bai. Ho Ngo sai lam ngay tu ban dau. Sau do lai dem vu luc de cai tri nhan dan. Dung nguoi than de cung cai tri... Voi nhieu sai lam nhu vay, khong the la mot nha lanh dao cua nhan dan duoc. Ta co the ket luan: Ngo Dinh Diem chet la mot tat yeu cua lich su. (Nguyen Hoang Long, 5/9/2002 5:54:32 AM)

Homepage
Feedback / Commentaire / Y kien