Lam Le Trinh - Ky Vong G Ni Gii Tre Viet Nam ?

Ky Vong G Ni Gii Tre Viet Nam ?

Lam Le Trinh / Lam Le Trinh

Cam chnh ao de tch ta c b

(Nguyen Cong Tr)

Sau 80 nam Phap tr, 20 nam chien tranh Nam - Bac, 15 nam song co lap vi s ho tr cam hi cua kinh te So Viet va mot thap nien troi dat n oc gia luc a cong san u toi, Viet Nam nay a vt en mot nga t quyet nh. Quoc gia nay se chuyen mnh thanh mot Thai lan th hai hay mot tieu Trung quoc t t lot xac? Hay Viet Nam se tuot dan e xep ngang hang vi hai lan bang Mien, Lao, vi nc Congo? Trong nam x b e nh The chien va Chien tranh lanh chia oi, Viet Nam la nc au tien thong nht. Sanh vi c quoc, Nam Han, Yemen va ai loan, Viet Nam at c nhng thanh tch au tranh (quan s), .sau khi hoang ph  biet bao xng mau nhan dan.trong nhng cuoc chien khong can thiet. Tuy nhien ngay nay, ve dan chu va kinh te, Viet Nam khong tien hn Bac Han va Cuba bao nhieu.

Mot hien trang day ay nghch ly

Nha cam quyen CSVN hien ang chi tro u giay – nganh chuyen mon cua ho - gia Hoa Thnh on va Bac kinh. Mat khac, ho vay vung gia nhieu nghch ly noi bo. That vay, t cho la ai dien giai cap vo san, Chnh phu Hanoi lai run ray lo s dan chung noi loan. Sau 1975, CS thong nht at nc bang cach Bac viet hoa gap rut Mien Nam, nay ho lai e ngai trao lu dan chu va than t ban phat xuat t Mien Nam se Nam viet hoa Mien Bac. Nghch ly ln nht la, e cu che o, ho oi mi kinh te bang cach pha tron mot cach hon tap Karl Marx va Adam Smith, hay noi cach khac, ap dung "th trng t do theo ng loi xa hoi chu ngha." Chnh sach am  nay chia Chnh tr bo thanh hai canh bao ton va cai tien.

Vi thieu so 2 trieu ri ang vien, CSVN no le hoa 80 trieu ngi dan Viet. ang, Quoc hoi va Nha nc that ra ch la mot. Nam 1997, 18 uy vien Chnh tr bo thoa thuan vi nhau e chon mot tam au che gom co: Thu tng Phan Van Khai (goc Nam, chu trng cai cach kinh te), Tong b th Le Kha Phieu (sinh quan tai Thanh hoa, khuynh hng bao thu, xuat than t Quan oi) va Chu tch Nha nc Tran c Lng (goc Trung, ng gia). Phieu lan at Khai va Lng ra mat. Nhng - mu s tai Nhan, thanh s tai Thien! - ai hoi IX cua ang nhom nam 2001 ay Phieu ra ra. Khi ba nhan vat chop bu noi tren bat ong y kien, cac quyet nh ln phai c toan the Chnh tr bo chap thuan. S kien nay gay te liet cho he thong lanh ao nhieu phen, th du trong vu lang nhang ky Thng c vi Hoa ky. T ai hoi 8 cho en nay, tnh trang dam chan tai cho a keo dai tren 5 nam v nhng luc uc ben trong gio cua Chnh tr bo.

Hoan canh VN bat buoc phai canh tan. Tran o a tom tac tnh the vi cau nhan xet ngan gon: "khong oi la chet!" Nhng canh tan cach nao? bang cach mang (revolution) hay theo theo ng loi tien hoa (evolution)? Mot so quan sat vien da vao sc banh trng vu bao cua khuynh hng toan cau hoa truyen thong va mai dch e phong oan gii lanh ao gia nua trc sau g cung se b thay the bi mot the he vi ng loi cai tr oi khac. Nhan xet nay qua n gian. ung vay, lp ngi gia, con noi c tieng Phap – tc la the he cao nien (senior generation) co cong thong nht x s – ang rut khoi san khau. Nhng the he noi tiep, t 40 en 60 tuoi, a bat tay vao viec. Ho khong san sang t bo nhng chc vu beo b tao ra ac quyen. The he chnh gia nay, hay middle generation, c huan luyen tai Moscou va cac thu o cua khoi So viet. Ho van trung thanh vi ang. The he son tre (junior generation), trng thanh trong mot moi trng ci m hn cua thap nien a qua, non nong ch i e noi nghiep. Se co s tranh danh xau xe gia cac con chau ang vien CS.

Gii tre la ong c phat trien chnh yeu.

Bao Nhan Dan cho biet nam 1993, chnh phu Hanoi pho bien ket qua cua mot cuoc do y gii tre, trong va ngoai cac ai hoc, ve nhng u t thng nht. Theo th t, gii tre quan tam en nhu cau canh tan, chan chnh kinh te, m rong vi ben ngoai...Giao ieu nhat tung ong hoa To quoc vi Xa hoi chu ngha nay khong con linh thieng. Long ai quoc c xep hang 5 va ch co 7,6% e y en chnh tr. He so yeu kem nay cho thay lp tre cha dam noi het v s cong an theo doi. T 1995 cho en nay, Lien hoi Thanh nien Cu quoc va To chc Sinh vien Quoc doanh gap kho khan trong viec thu nhap oan vien. Thanh phan tre khong hang hai vao ang. Neu vao th cung v mong p c jobs tot hay ac an, khong v ngng mo Cac Mac. ang rat co keu goi "hy sinh cho To quoc", gii tre dng dng v a nhan ra bo mat that cua CS. Ch can pht oc Bao Ninh, Phung Quan, Bui Minh Quoc hay cac bai phong van Dng Thu Hng th nhan thay ngay noi chan chng ngao ngan o. ang hoang hot. Pham Van ong (luc sinh tien), Phan Van Khai, Vo Nguyen Giap, Le Kha Phieu va cac ong ch thay nhau ln tieng o toi cho "te nan xa hoi" va " van hoa oc hai cua t ban.". Nam 2001, trong mot cuoc do y do bao Thanh Nien thc hien, Tong thong Clinton c gii tre VN ngng mo nhieu hn tat ca nhom lanh tu cam quyen tai Hanoi, ch sau Ho Ch Minh va Vo Nguyen Giap.

Nh tai Trung quoc - va co the hn  Viet Nam - khoan cach the he, gap generation, tao ra mot moi nguy khong nho. Lp ngi cao nien van song vi ky c thi chien tranh gian kho va thang tran vinh quang. Ho b ng trc mot ky nguyen hau chien tien bo qua nhanh. Gii tre - thc te va ci m hn v khong biet han thu - tha thiet vi viec truy tam ly lch (identity) hn la eo uoi nhng ly tng tru tng (ideologies), Bi the, gia va tre khong cung chung mot bang tan tam ly. Trong mot so gia nh, a xay ra nhng vu cham tran v thai o thach o cua phan t tre noi loan. Nhng, tong quat, le giao va tap tuc a giup mot phan ln gia canh vt qua song gio.

V cac s kien va trnh bay, van e chuyen tiep the he, generational transition,  trong va ngoai VN, khong de. Cau hoi at ra la lp ngi ln tuoi a va ang lam g e tao "bo uoc" hau trao lai cho con chau? Bo uoc ay gom co nhng kinh nghiem va thong iep g? thch hp vi thi the mi hay khong? va gii tre co san sang tiep nhan hay chang? gii tre nao? ho lien he ra sao vi at nc au kho? neu khong co bo uoc nao cua tien boi lu lai - trng hp nay that ang tiec! - th gii tre VN hanh ong ra sao?

Bao nhieu cau hoi en nay cha giai ap! Du sao, khong the ngoi ch bo uoc. Va cung khong can i ngoai bang bc en xanh. Vong ngoai la mot can bnh hiem ngheo v khong ai yeu nc chung ta hn chnh chung ta. Hoc gia S.T Man noi rat ung: "Khong the ngang au cao neu i bang au goi." Cung ng ban tam ot uoc i tm lanh tu. Th thach trong au tranh se trui ren nhng lanh tu xng ang. Tham canh cua x s hoi thuc gii tre ket hp va dan than trong  tin tng. Tin ni sc manh cua dan toc va the tat thang cua chnh ngha. Co dan th khong the thua. The he cao nien co trach vu tan tnh ho tr, khuyen khch long qua cam va ton trong tr xet oan cua gii tre. Nh the, viec chuyen tiep the he khong con la van e chnh yeu. Gii tre mi la trong tam cua van e. Cha khoa e hoi sinh va dan chu hoa Viet Nam nam trong tay cua the he nay gom co, mot mat, thanh phan au tranh trong x va mat khac, khoi chuyen vien lu vong. Khong co s phan biet ve tam t va y ch gia hai nhom. Co khac chang la hoan canh va c hoi hoc hoi va tien than. Muc phieu cua ho giong nhau: a dat nc ra khoi nhuc canh cham tien. Biet nhuc la bat au ln manh. Bi vay, can bat gap nhp cau gia hau phng va tien tuyen e thong nht chien lc au tranh, ong thi tranh ph pham nhan lc va phng tien. Dep bo o k, oc be phai va thanh kien chat hep se giup xay dng nhat tr. Hy sinh chuyen nho v ai s. Lien tuc trao doi kien thc va ky thuat bi chat xam bao nhieu cung khong u e tai dng x s b tr tre qua lau. at nc can chuyen vien, tr thc nhng can s phu nhieu hn. ung vay, theo li cua Nguyen Cong Tr, ke s co trach vu dep tan cac ta thuyet, cac lan song d e gi vng chnh ao (cam chnh ao e tch ta c b, Hoi cuong lan nhi chng bach xuyen)..

Noi tom tac, muon phuc vu hu hieu, ngi trai nc Nam nen co gang tr nen mot chan gia tr thay v hanh ong oan ky bieu dien. Einstein tng nhan nhu tam huyet vi thanh nien: "Try not become a man of success but rather a man of value," Thanh cong khong de, thanh nhan cang kho hn. Thieu so con ong, chau cha goc CS khong ang ke v sm muon, chung se b ao thai. Cung nh nhng thanh phan mat goc, vong ban va hng thu.

Phng thc co truyen viet nam e chuyen quyen thng la thay oi tuan t (evolutionary). Chnh on lan hoi ben trong nhng cau truc la giai phap on hoa c thong dung, ung theo ng loi Khong Manh xa nay. Cac phan tch gia thi cuoc, bi the, ngh rang trng hp sup o cua ang CS theo kieu Nga So kho the xay ra tai Viet Nam trong thap nien sap en. Tuy nhien, thi cuoc se tao bat ng trong mot the gii nang ong va m rong. Hien nay, cac vung thon que VN bat man cao o ve tnh trang ngheo oi va quoc nan cng hao. Quan chung tai nhieu ni ao at xuong ng phan oi Uy ban Nhan dan s tai. Trong khi o, tang tang lp lp nong dan khong ngt o ve cac o th san tm viec lam v that nghiep gia tang. Gii ngi co hoc a kch cang ngay them ong va them manh chnh phu cai cach qua cham. Cac ton giao va cu ang vien oi khang cung chon the tan cong. Trong khi o, xa hoi tiep tuc bang hoai khong thuoc cha. Cac t tng dan chu phong khoang t ben ngoai thoi trien mien bat tan vao nc nh xuyen mot can nha trong. Nhieu to chc tai tr quoc te va bao ve nhan quyen theo doi tnh hnh vi nhng con mat cu vo. ang CS Viet Nam khong the tiep tuc da vao hao quang quan s a qua e de cao s chnh thong cua che o. T nay, van mang cua ang tuy thuoc vao kha nang quan tr kinh te va m rong s phon thnh quoc gia trong the ky 21. S khiep s a oi pha, t Dan qua ang. ang khong con nam the thng phong.

Bao lau mot chnh the oc ang co the chu ng ap lc t pha, t quoc noi en quoc ngoai, trc khi b bat buoc phai tien en mot nen dan chu a nguyen? Khi phat bieu: "Muon lat o mot che o th phai ay cai thoi nat en tot cung", Le-nin ngh tat nhien en cac the che t bon hay phi cong san. Ngay nay ke sach nay co gia tr ap dung luon vi nhng x xa hoi oi truy con song sot. Khong co g ngan noi mot cuoc khi ngha bung giay neu Hanoi van u l ngoan co. ai hong thuy cach mang se cuon troi che o nh a thay tai Nga so, Roumanie va Yougoslavie. ay la mot tham canh lam tan nat them x s ma CS phai ganh trach nhiem.

**********

Trong d vang, Ho va cac ong ch tuyen truyen ang va Dan la mot. Ngay nay, ang xa dan, dan bo ang. Hn mot "s chia tay y thc he", ay la mot vu ly d vnh vien. Chu ngha Mac Le co tac dung cua mot tam phen rach nat. Pha sau, mot nhom mafia xoi tht an nup, ket be v quyen li va tham oc hn ca thc dan. Dan chung th khong co tieng noi va b coi thng,

Chien tranh lanh a cham dt. Viet Nam khong con la mot hoi chng va nay c The gii xem nh mot nc can giup . Trac tr hien ta la chnh phu Hanoi t choi ap ng nhng oi hoi cai cach kinh te va chnh tr toi yeu v mai lo s "dien bien hoa bnh." Ho tranh ne bang cach vien dan ly do can "bao ve s on nh". T bon nam nay, kinh te trong x tuot doc khong ngng. Theo cai a nay, Viet Nam se thua sut nang hn cac nc ASEAN ang hoi phuc sau cn sot tien te va qua.

CSVN tuyen bo rum beng ai hoi IX ang se e ra ke hoach cho 5 hay 10 nam ti. Vi viec ang xac quyet song chet (ngu si) vi xa hoi chu ngha va t tng (rong tuech) cua "Bac", dan chung khong hy vong co g mi la.

Vi tai nguyen va nhan lc doi dao, Viet Nam co trien vong tr nen mot quoc gia dan chu, a nguyen va phon thnh. Nhng chng nao s that mi hnh thanh? ang CS la chng ngai vat cuoi cung tren con ng canh tan quoc gia. CS i t sai lam nay en vung ve no. Cuoi cung e cu nguy a v lung lay, ho em giang san gam voc cua to tien hien cho an anh Trung cong. Con CS, at nc khong hy vong thoat khoi bai lay tut hau. Con che o oc ang, con ieu 4 cua Hien Phap, at Nc khong co ngay hoi sinh. Ngi dan Viet, khong phan biet tuoi tac, nam n, ang phai, kha nang va giai cap, ra i hay  lai, eu phai ganh chung trach nhiem au tranh. Neu that bai, se la s that bai chung cua x s, khong the quy loi cho ai.

Cong san huenh hoang a giai phong x s va cham dt chien tranh. ung ra, theo cau noi cua s gia Tacite, "ho a tao ra mot vung at hoang va goi o la hoa bnh!" Loai hoa bnh ly tan nhan tam, hoa bnh thieu t do, hoa bnh nghet th trong s hai tng giay.

Di s ch ao Cong san, Viet Nam ang tui nhuc tien vao tan thien nien ky bang nhng bc thut lui.

LAM LE TRINH

Ngay 1.4.02

Thuy Hoa Trang

California

oc nhng bai khac bang tieng Viet, Anh va Phap cua tac gia tren trang nha http://www.centralstation.net/lamletrinh

Homepage
Feedback / Commentaire / Y kien