Lam Le Trinh - Phiem Ban Ve Mau Hang Dan Chu USA

Feedback, Commentaire, Y kien

Phiem Ban Ve Mau Hang Dan Chu USA
Lam Le Trinh / Lam Le Trinh

Homepage, Acceuil, Trang Nha
Tuy cha han la mot nc thuan nhat neu sanh vi cach ay mot phan t the ky, Hoa ky ngay nay vt len v the sieu cng n oc c the gii cong nhan. Li tc quoc gia tai ay tang en 7,690 ty my kim nam 1998; phan ln cac cong ty a quoc chiem cac th trng va co li tc cao hang au tren a cau eu at tru s  My; Hoa Thnh on git giay nhieu c che nh Lien Hiep Quoc va Ngan hang Quoc te; ky thuat va van hoa My toa rong khap nam chau... Mot quoc gia can thiet. Phan con lai cua a cau ang phan oi hien trang nay. Hoc gia Samuel P Huntington ghi nhan xet sau ay cua mot nha ngoai giao Anh:  Ch co tai Hoa ky ngi ta mi noi en viec the gii ngng mo s lanh ao cua My.  ni khac, d luan than phien Hoa ky hach dch va hanh ong n phng . Va phan tch gia Herbert I Schiller at cau hoi: Quoc gia nay ang ap at luat le tren phan con lai cua nhan loai. Cac cong dan tai ay co nhan thc c hay khong, trong i song hang ngay, ganh nang ma ho at tren nhng ke khac va lam khi tren chnh ca nhan ho? Cau tra li co the la: Khong. e duy tr ngoi ba chu cua mnh, at nc nay phai da vao s ung ho  tieu cc hay tch cc  cua tren 270 trieu ngi My. Viec hng ng cua ho la thanh qua cua nhieu tap tuc: mot hnh thc tay nao t luc con ngi con tam be; s tuyen chon va bao ton mot loai kien thc co tac dung cung co c tin ni ngoi v thong tr cua Hoa ky; mot loat ky thuat e thuyet phuc t trong tiem thc cho en cong khai; viec khai tr nhng can nguyen oi khang tiem tang, va nhieu bien phap ap ao, t hnh thc canh cao cho en viec tong giam (1 trieu 8 ngi ang b giam gi, con so ky luc tren the gii). Cac ky thuat noi tren a tao ra neu khong phai mot tin tng nhiet thanh vao quyen kiem soat cua Hoa ky tren cac van e quoc te th t na cung mot thai o chap nhan. Gii lanh ao My thng nhac nh cong dan cua ho va phan con lai a cau rang Hoa ky la mot an tri  a blessing - ban cho nhan loai. Tnh cach v ai cua Hoa ky la e muc khong ngt c nhac nh trong dien van cua moi Tong thong My t sau e nh The chien. Trong bai trnh ve Tnh trang Lien bang ngay 4.2.1997, Bill Clinton goi Hoa ky la  Quoc gia can thiet  The indispensable nation. V the, lam the nao mot cong dan khong nhan thay phuc c  cua mnh c song  My? ieu kha la lung la co vai ngi My khong ong y vi quan iem nay. Bi the, nha cam quyen Hoa ky cam thay co nhu cau khan thiet e ra nhng ky thuat mi va tong quat e m rong va tang cng s ung ho cua quan chung. Mot trong ky thuat ay la kiem soat viec nh ngha mot so danh t x dung e phat bieu t tng va dien ta thc te vi muc tieu co vo cho nhng quyen li cua Hoa ky, tai a phng va tren toan vu. He thong giao duc va truyen thong, ky nghe giai tr va mot so c che chnh tr la thanh phan cua cau truc ay va giup xay dng s ong thuan. Cac t tng va thong iep va ke c dan hap thu khong may kho nhoc va tao thanh mot phan lng tri Hoa ky. Nghe thuat noi doi bang s suat (the art of lying by omission) A . Hay lay mot th du cu the: viec x dung danh t khung bo, terrorisme. Nan khung bo la moi am anh cua nhieu Chnh phu hien dung ngan khoan ln trong ngan sach e oi pho. Moi khi xay ra nhng hanh ong khang c cac the che oc tai khat mau tren the gii th hanh ong va noi thng b ghep vao loai khung bo, ac biet trong trng hp nhng the che nay than thien vi Hoa Thnh on. Vai thap nien trc ay, cac thanh phan hieu ong  Ma lai, Kenya, Angola, Argentine va ngay ca Do thai (chong Anh tai Palestine) b xem la khung bo. Trong khi ay, Quan oi Hoa ky a ngang nhien can thiep  Trieu tien, Cong hoa Dominique, Nicaragua, Serbia, Afghanistan, Irak... Thap nien 90, s chien au cua cac khang chien quan Iran, Libye, Palestine va Kurdes  ch ke mot so tng trng  b phe bnh gat gao. B . Viec kiem soat t tng co the ong hoa vi nghe thuat noi lao bang s suat. Lanh vc truyen thong co tnh che dau tin tc ve hoat ong cua nhieu cong ty a quoc khong lo Hoa ky (multinationals) nh General Motors, Coca Cola, Exxon, Microsoft, Bechtel, Halliburton, Enron...S thong bao cho quan chung biet chi tiet ve trng hp thanh lap cac cong ty ay, quyet nh au t, ly lch that s cua cac co ong sang lap vien, nhan lc x dung va hau qua oi vi ngi dan My va the gii, co the giup hieu them ve tnh trang chia xe quyen lc b mat trong hau trng cua chnh phu. Loai tin tc nay chnh la nhng g che o canh sat t tng tm cach ngan chan pho bien. Mot ao binh phan tch gia va nha san xuat thong tin giup tay vao ke hoach a tin sai (misinformation) vi chu ch anh lac hng quan chung ve cac trung tam quyen lc. Mot so vien chuyen mon va nhom t tng gia khac (think tanks) c cong ong thng gia tai tr manh e nghien cu ve cac van e phap ly, xa hoi va kinh te. He thong truyen thanh va truyen hnh - a phng va quoc gia - pho bien rong rai cac phuc trnh e gay tn nhiem. Trong so to chc neu tren, nen ke Vien Manhattan  New York, Vien Brookings, The Heritage Foundation, cac Vien Cato va the American Enterprise Institute. Ho la tieng noi cua thng gii, the voice of business ben canh gii truyen thong. Bi the nguon goc cua tin tc khong chac co tnh cach xac ang. C . t lo lieu nhng co ket qua hn nhng c cau san xuat va truyen ba va noi la cac ong lc th trng, market dynamics. ong lc nay gop phan kiem soat t tng, ac biet ve van hoa. That vay, quyen lc th trng ang co lap quoc gia can thiet Hoa ky ra khoi phan con lai cua a cau. 90% phim xi-ne chieu tai Gia Na ai eu la phim nhap cang, a so t Hollywood. 4 trong 5 tap ch ngi dan Canada oc c an loat ngoai x. S kien nay gay lo ngai khong t tai Hoi ngh Van hoa Ottawa vao thang 7.1997. Trong khi o, ch co loi t 1 en 2 phan tram phim anh va bang video c dan chung xem  Hoa ky la thuoc loai nhap cang. Ly do chnh cua tnh trang va noi la Hollywood qua mat de dang tat ca ch thu ngoai quoc, nh mot th trng sung man va so von au t vo ch e san xuat va quang cao. Mot s phan tch cuoi cung cho thay dan chung b thiet thoi v b buoc phai theo gia bieu va ieu kien cua cac nha san xuat  Hollywood. Lanh vc truyen hnh va in an bao ch cung khong thoat khoi trang huong cua phim xi-ne. Moi nam, so sach dch t ngoai ng qua tieng Anh  Hoa ky khong qua 250 quyen. Tai Phap, ch trong nam 1998, co t na 1,636 tac pham dch ra tieng Phap. oc gia My, v the, khong theo doi st sao cac trao lu t tng ln  quoc ngoai. D . S chu tam chat hep cua phan ln gii truyen thong Hoa ky giai thch v sao dan tai quoc gia nay co mot hieu biet gii han ve the gii ben ngoai va cac van e trong yeu tren a cau. Mang li internet la mot biet le, co the tam thi. Tin tc trnh bay vi quan chung c chon la tuy theo tnh cach hap dan ve mat thng mai. Johann Galtung, mot phan tch gia chnh tr Na uy, goi hien tng nay television idiotization, s an on hoa bang phng tien truyen hnh. Quan chung My tra mot gia cao cho cong viec ong nhat nghe nghiep nay. Nan nhan hay ngi hng li cua chu thuyet t ban Dan thieu hieu biet ve the gii khong phai ch v ng loi xem thng va kem gi tin tc ma thoi. Co nhng ly do sau xa hn. Gan tat ca cac c quan truyen thong eu song nh tien ong gop cua nhng ngi co d phng tien mua gi tren rado-tivi cung nh thue trang bao. Hau qua la lam cho van hoa them ngheo nan. Mot nhom nho ngi co thc tai a th e xng, trong nhieu thap nien, mot nen van hoa khong co tnh cach thng mai  a non-commercial culture - nhng ho that bai v khong chong lai noi mot ngan sach 40 t my kim tung ra e quang cao. Ngi dan My b tran ap rat sm bi nghiep vu quang cao khong buong tha nay nhng ho khong may lu y en hau qua tai hai. Tap ch Business Week  mot t bao co vo cho kinh te th trng  ke lai nh sau trong so ngay 30.6.1997:  Luc 01 gi 55 hom nay, th t, 1 thang bay, mot ke tieu thu ra i. Ba hom sau, khi em be va c a ve en nha th vai cong ty ln nhan at hang qua bu ien tai Hoa ky a san on gi tang mau hang, phieu mua vi gia re va vai voc quang cao. Khac vi the he trc, em be a bc  khi va m mat chao i  vao mot nen van hoa tieu thu bao vay bi nhng bch chng va hnh anh rao hang. Luc c 20 thang . em be se nhan ra nhieu nghn nhan hieu nhap nhay ngay lan em tren man anh tivi. Khi va 7 tuoi, em se thay hang trieu quang cao moi nam. Vao tuoi 12, ten cua em se c ghi vao tr lieu cua cac cong ty mai dch qua bu ien. Hau qua tch tu cua s buon ban t do kho the lng c nhng la cha khoa giup kham pha cach song trong he thong thng mai. Dan chung trong he thong khong chuan b e hieu the gii ben ngoai va ho cung khong may chu trong en iem nay. Canh bao thu hu khuynh a xay dng tren phan at tru phu va noi lap thuyet cua ho va lan hoi xam chiem cac ai phat thanh, roi en ai truyen hnh. Chnh phu la mot trong nhng muc tieu a kch cua cac nhom nay mac du chnh phu phuc vu trung thanh giai cap cam quyen va cac to hp lanh ao.  Mot muc tieu u tien khac la Lien Hiep Quoc, thng b ch trch va che nhao tai a phng, trong x va tren dien an quoc te, ngay ca bi gii truyen thong khong qua khch. T nhieu thap nien cho en nay, Lien Hiep Quoc, c quan UNESCO va to chc Y te Quoc te khong ngt b My tan cong, khong phai v phng cach ieu hanh ma can c vao s mang, chieu theo cac nguyen tac oan ket quoc te. Mac du co vai s chong oi, the gii chap nhan Hoa ky nh mot kieu mau tieu thu va t hu hoa. S trang nay cung co tinh than ba chu ang chiem uy the tai My. Nhng niem tin va gia tr ay chi phoi nang tam t cua quan chung Hoa ky va ch co the b lay chuyen khi nen kinh te quoc gia va quoc te b thach o nghiem trong Chu thuyet T ban chong xu hng Dan chu? oi vi phan ln d luan, toan cau hoa kinh te c ong hoa vi Hoa ky va he thong t ban. Nhieu ngi tin chac rang s phat trien kinh te can c tren t do mai dch se em lai am no va dan chu. Quan niem nh the la co phan hap tap. That vay, chieu theo ban phuc trnh chot cua Chng trnh Phat trien Lien Hiep Quoc, UN Development Program, hay UNDP, 1 ty 3 dan chung  tc la mot phan t tong nhan so cua a cau  hien song vi t hn mot o la moi ngay. Nam 1960, trc khi co hien tng toan cau hoa, 20% dan giau nhat tren the gii ba chuc lan giau hn 20% so dan ngheo nhat. Nam 1997, khi phong trao toan cau hoa tang en tot nh, thanh phan giau nhat nay 74 lan giau hn trc. Khoang cach giau-ngheo khong ngng gia tang moi ngay. Hien nay, tong so li tc quoc gia GNP cua tat ca khoi quoc gia m mang (600 trieu dan) van khong uoi theo kp tai san cong chung cua ba nc phon thnh nhat tren a cau. Trong 15 nam chot, li tc theo au ngi giam the tham tai 80 x tc la hn phan na so quoc gia tren the gii.  Nga, 150 trieu dan (trong tong so 200 trieu) song trong canh c cc va bap benh. Ty le khiem nhng 1% cua tong tai nguyen the gii co the giai quyet tan goc, trong vong 20 nam, nan ngheo oi tram trong cua nhan loai. ***** Ignacio Ramonet, chu bien bao Le Monde Diplomatique, nhan xet rang toan cau hoa la bieu tng oan ket cua mot chu ky. Chung ta hien nay chang nhng  vao giai oan chot cua thi ai ky nghe (vi mot tan ky thuat) va cua cuoc cach mang t bon au tien (i oi vi cach mang tai chnh) ma con  cuoi chang ng cua mot chu ky tr tue, menh danh Thi ai cua Ly tr, the Age of Reason, theo nh ngha cua cac triet gia thuoc the ky 18. T thi ai nay a phat xuat nganh chnh tr hoc tan thi va hai cuoc cach mang Phap quoc va Hoa ky. Cau hoi hien nay la s thanh cong cua phong trao mai dch t do va viec thang the cua xu hng toan cau hoa se a en mot che o toan tr hay khong? Lam the nao e tranh mot s xung ot gia chu thuyet t bon va trao lu dan chu? Che o t bon tap trung tai nguyen va quyen lc kinh te vao tay cua mot thieu so. S kien nay neu ra mot van e can ban: Phai phan phoi lai bao nhieu e bien s che ng cua thieu so ngi giau thanh mot thc te co the chap nhan c oi vi phan con lai cua nhan loai ? Thng trng khong the mot mnh tm ra giai phap cho van e. Lam the nao chan c phan na a cau noi loan va bao hanh? Chnh quyen George W. Bush hien tin tng co the ap at bang vo lc mau dan chu Hoa ky tren the gii noi chung va tai Trung ong noi rieng. Th trng Irak va Afghanistan chng minh giac m nay kho thanh s that. neu khong da vao s ung ho nhiet tnh va trnh o phat trien van hoa, kinh te cua dan a phng. Hoc gia Karl Hess a uc ket phan nao y ngh chung cua d luan bang quan khi ong nhan xet: Ni nao o doc theo lan ranh, y thc rang mot phan tram tong nhan so nhan loai co the kiem soat 99 phan tram con lai khong con la mot ieu hp ly. Nam 1879, khi c biet dan chung Ba Le xuong ng va oi hoi banh m (bread), Hoang hau Marie Antoinette noi: Hay e cho ho an banh (ve), Let them eat cake!. Nhng li ha suong khong u nuoi song quan chung oi khat. TH TCH: * Samuel Huntington, The Lonely Superpower, Foreign Affairs, NY March/ April 1999  Hubert I. Schiller,  La Fabrique des Maitres, Le Monde Diplomatique, August 1999. * Serge Halimi, "The think tanks of the American Right", Le Monde Diplomatique, May 2995. * Debate on globalization between Thomas L. Friedman of The New York Times and Ignacio Ramonet, editor of Le Monde Diplomatique: Globalization - A debate between T. Friedman and I. Ramonet, Foreign Policy, Fall 1999, pages 110-127 LAM LE TRINH Thuy Hoa Trang Tan Xuan 2004 Californie oc nhng bai khac cua tac gia bang tieng Viet, Anh va Phap tren mang li http://www,centralstation.net/lamletrinh hay tren website Lam Le Trinh - Nhan Quyen Human Rights hay trong tap ch Anh-Phap Human Rights / Droits de lHomme Quarterly.



Homepage Feedback / Commentaire / Y kien
Copyright  Lam Le Trinh - All Rights Reserved