Lam Le Trinh - Yeu Nc Theo Loi My Nhng Net ac Trng Va Nghch Ly

Feedback, Commentaire, Y kien

Yeu Nc Theo Loi My Nhng Net ac Trng Va Nghch Ly
Lam Le Trinh / Lam Le Trinh

Homepage, Acceuil, Trang Nha
Gan hai nam sau ngay khung bo 9 thang 11 tai Nu c, cong luan quoc te a xoay hng oi vi Hoa ky, t cam thng oi qua chong oi ra mat. Ly do cua thai o nay da vao chnh sach cng ran cua George W. Bush oi vi chnh quyen Bagdad va quyet nh tan cong Irak. Song song vi moi lo ngai sieu cng Hoa ky thong lanh thien ha con co mot s bc doc quoc te ve ng loi oi ngoai cua My mang nang mau sac dan toc. Tai Hoa ky, thao luan cong khai en chu thuyet quoc gia la mot e tai thng khong gay may hng khi. Tren thc te, chu ngha dan toc Hoa ky hien vng phai hai nghch ly. Trc het, du la mot nc co khuynh hng nhiet thanh dan toc, Hoa ky khong t xem mnh ch thc chu trng nh the. Th na, mac du xa hoi My co mot tinh than yeu nc cao o, nha cam quyen x nay tham nh ngheo nan sc manh cua chu ngha quoc gia  cac nc khac va chng minh khong co u ban lanh e oi au vi nhng bieu dng cua chu ngha va noi tren the gii. Tin chac vao cac gia tr toi thng cua mnh Chu ngha quoc gia la mot danh t b xem thng tai Hoa ky v ong ngha vi tinh than giao x thien can, parochialism, va thuyet u the toi cao tng tng, imagined supremacy, cua Cu The gii. That ra, kho phan biet long yeu nc, patriotism, va chu ngha quoc gia, nationalism. Cac chnh tr gia thng xem long yeu nc la s trung thanh vi To quoc va cho rang chu thuyet quoc gia ton vinh tnh cach u viet cua Giong noi dan toc. Trong thc tai, khong the phan biet khi long yeu nc va tinh than quoc gia bieu hien bang hanh vi va trong tam ly e anh hng en chnh sach. Vien Nghien cu tai ai hoc Chicago cho biet: trc ai hoa 9.11.200, 90% ngi My hanh dien la cong dan Hoa ky va 38% ngh rang The gii se tot hn neu chon Hoa ky lam mau mc. Sau ngay 9.11, hai ty so nay tang len 97% va 49%. ong thi, theo thong ke cua c quan The World Values Survey, hn 70% tuyen bo rat hanh dien la dan My va t hn 50% tai cac x dan chu Tay phng  gom co Phap, Y, an Mach, Anh quoc va Hoa Lan  cho biet ho rat hanh dien lam dan cua nc ho. Ngi My chang nhng tran quy nhng gia tr toi thng, supreme values, cua quoc gia Hoa ky ma con cho rang cac gia tr nay co the em ap dung khap moi ni. Gan ay, c quan do d luan The Pew Global Attitudes Survey cong bo 79% dan My ong y Nen pho bien cac y kien va tap tuc Hoa ky tren the gii; 70% khang nh ho ung ho hoan toan quan niem cua Hoa ky ve Dan chu. Tay Au - thanh tr cua Cap tien va Dan chu - khong chia xe rong rai quan iem nay. C quan Pew con cho biet them: t hn 40% dan chung Tay Au ong y nen pho bien mau Dan chu Hoa ky va di 50% a thch loai dan chu va neu. S vng tin cua quan chung Hoa ky vao cac ly tng toan vu, universalistic ideals (nh dan chu, phap tr, t do mau dch) va c che cua x ho (da vao nguyen tac phan quyen) c the hien ve mat xa hoi, van hoa va chnh tr: th du, thong tuc chao c Pledge of Allegiance  trng oc nha nc, cac cuoc thao dien the thao thng bat au vi ban Quoc thieu, trng bay Quoc ky khap ni..vv..Ngoai ra, cac ng vien vao chc vu cong cong khong bo qua c hoi khai thac nhng e tai nong nh an ninh quoc gia va viec ot c e tan cong oi thu b to la th  vi at nc. Mot cau hoi: V sao xa hoi Hoa ky lai thng xuyen khong cong khai co vo cho chu ngha quoc gia? Nghch ly nay phat xuat t nhng the lc nang  thuyet dan toc tai Hoa ky. Cac thanh at ve khoa hoc va ky thuat, sc manh quan s, nen kinh te phat trien vt bc va uy the chnh tr vo ch tren a cau d nhien la nen tang cua s hanh dien quoc gia. Tuy nhien, tinh than yeu nc  Hoa ky mang mot sac thai dac biet v bieu hien trong cuoc song thng nhat bang nhieu cach. Mot trong nhng ac iem cua tinh than nay la s cong dan t nguyen, civic/grass-roots voluntarism  y ch cua ngi thng dan gop phan vao cong ch qua sang kien ca nhan hoac qua cac hoi oan. Ngi dan My tin cay vao chnh mnh, thay v vao chnh quyen, e giai quyet cac van e xa hoi. ieu nen lu y la phan ong cac c che phat huy va ho tr chu thuyet quoc gia eu do dan thiet lap, khong do chnh phu. Cac nghi le (rituals) eu t nguyen, khong b ap at. Quan chung t y on nhan - thay v b truyen thu mien cng - cac gia tr c khac sau vao tam tr.  cac ni khac tren the gii, Nha nc ong vai tro can thiet trong viec co ong chu ngha quoc gia thng la san pham van ong au c cua bo may cam quyen. Chu ngha nay da vao chung toc, ton giao, ngon ng va a d. Tai Hoa ky, mac du ca nhan cac chnh tr gia thng tm cach khai thac long yeu nc e tao u the, Nha nc tuyet nhien khong lien he. Th du, khong co ao luat Lien bang nao buoc cac trng cong phai chao c vi li tuyen the Pledge of Allegiance, phai hat Quoc ca trong nhng cuoc au the thao hay quy nh viec treo c ni cac t s. Tu chnh an ve viec ot c, the flag burning amendment, a that bai hai keo tai Quoc hoi My trong tam nam qua. Tai Hoa ky, phat huy tinh than dan toc la chuyen lam cua t nhan. Trong cac xa hoi khac, cai tr bi nhng che o chuyen quyen, Chnh phu van dung moi phng cach, t truyen thong en canh sat va bao ch Nha nc, e quang ba cac gia tr yeu nc. Le Quoc khanh  cac x nay c to chc ram ro vi nhng cuoc dien binh huy hoang e pho trng vo kh toi tan va cac oi binh tinh nhue. Ngay le oc lap Hoa ky 4 thang 7 cung co dan chung dien hanh va ot phao bong nhng phan vui chi nay do cac hoi oan t to chc va chi ph do cac nhom thng gia a phng ganh chu. Tinh than cong dan t giac t nguyen, thay the s ep buoc cua Nha nc, khien cho tnh cam ai quoc co tnh cach chan that, hap dan va hp phap hn trong long cua ai chung. T nguyen la chuyen thng tnh, xem nh d nhien,  Hoa ky, khong may ai e y trong x, tr ngi ngoai quoc. Mot tn ngng chnh tr Long yeu nc cua ngi My khong de thay vi con mat tran tuc. Nhng neu chnh ngi My thay c, ho van khong cong nhan o la chu ngha quoc gia. Co ba ac iem ang chu y: A) Trc het, chu ngha dan toc Hoa ky can c vao nhng ly tng chnh tr ch khong vao s u viet van hoa hay chung toc. Khai niem nay thch ng vi mot xa hoi thng t sanh mnh vi mot lo uc, melting pot van hoa va sac toc.Trong bai dien van oc nam ngoai trong buoi le Quoc khanh, Tong Thong George W. Bush tuyen bo: There is no American race, theres only an American creed, Khong co mot noi giong Hoa ky, ch co mot tn ngng Hoa ky. Va trong con mat ngi My, tn ngng ay d nhien thuoc loai thng ang. C che va ly tng chnh tr Hoa ky, kem theo nhng thanh qua thc te gat hai c, lam ngi My tin tng cac gia tr va noi phai c pho cap toan cau. Ngc lai, khi b e doa, ngi My xem cac tan cong vao ban than ho nh nham thang vao nhng gia tr ay. Cuoc anh pha ngay 9 thang 11 cua Al- Qaida, v the, theo d luan, khong ngoai muc phieu huy diet cac t do va c che dan chu Hoa ky. B) Mat khac, Chu ngha dan toc Hoa ky co tnh cach ac ch, triumphalist, hn bi ai, aggrieved. Phan ong cac xa hoi khac b am anh bi ky niem tan thng. quoc han hay that tran gay trong d vang bi cac the lc ngoai bang. Nhng cu thuoc a nh An o va Ai Cap, tng b chiem ong o nhuc, la nhng nc manh me theo khuynh hng dan toc. T ngay lap quoc, Hoa ky may man lien tiep thang tran trong chien tranh lan hoa bnh. C) Sau het, dan toc chu ngha Hoa ky co mot tinh than truyen giao (missionary spirit), nang ong, hng ve tng lai,  trong va ngoai x, trai ngc vi a so quoc gia khac thng xoay ve qua kh vi nhng hoi tiec huy hoang xa cu va oan hn lch s. Mot th du: b Tay phng xam chiem nhieu nam tiep theo cuoc vien chinh cua Thap T Quan, Trung ong khong khoi nghi ng ke hoach Hoa ky giai phong Irak. That bai trong viec oi thoai vi cac Phong trao dan toc hai ngoai. Cac net ac trng neu tren giai thch v sao Hoa ky  mot trong nhng nc co tinh than dan toc cao nhat tren the gii  lai that bai en nay trong viec giai quyet tranh chap vi nhng Phong trao giai phong dan toc nc ngoai. Th du ien hnh cua nghch ly th hai nay la cuoc chien tai Viet Nam. S phoi hp cua nhng gia tr toan cau cua My - trong trng hp nay la chong lai chu thuyet Mac xt banh trng  A chau - va viec tin chac vao sc manh bach thang cua Quan oi Hoa Ky a dan en mot chnh sach nguy hai oi au vi chu ngha dan toc Viet Nam. Dan chung Viet Nam co san mot kinh nghiem gia gian chong ngoai xam (Tau va Phap) va muc tieu au tranh cua ho la oc lap va Thong nhat. Hoa ky khong anh gia nghiem chnh vai tro dan toc chu ngha trong viec ho tr va hp thc hoa cac phong trao dan toc khi ngha. Hoa Thnh on a xem thng long yeu nc soi ong cua quan chung (nh  Phi Luat Tan va Mexico) hay a kien tr cho phep thanh kien chnh tr va mau dch cua Hoa ky phong ai sc oi khang cua chu thuyet cong san (nh  Trung hoa, Cuba). Khi Tong thong Ai Cap Gamal Abdel Nasser, mot anh hung quoc gia cua the gii A rap thi hau thuoc ia, t choi ky vi Hoa ky lan Nga so mot hiep c lien minh chien thuat, nha cam quyen My sng sot khong hieu v sao mot x lai co the trung lap trong cuoc chien au chong ba quyen cong san. Am hng cua tam trang nay c Tong thong Bush nhac lai gan ay khi ong tuyen bo trong cuoc chien chong khung bo: Youre either with us or against us, Khong theo chung toi la chong chung toi! Viec oi thoai that bai vi cac phong trao au tranh dan toc hai ngoai em lai ba hau qua: 1- S bat man cua cac chnh phu va khoi dan lien he. 2- Khi Hoa ky tm cach pha sup mot che o thu ch, hau qua trai ngc co the xay ra, bat li cho ke chu mu. Du sao, Dan toc chu ngha van la mot trong so ly thuyet co sc chong lai chu trng Dan chu cap tien. Hay xem tan bi kch nguyen t tai ban ao Trieu tien. Mot phong trao dan toc ang no manh trong gii tre Nam Han. The he nay xem dan Bac Han nh ong bao mau mu, khong phai quai vat. Ho ra mat chong manh me cac bien phap trng phat cua Hoa Thnh on oi vi Bnh Nhng. 3- Sau het, v dan toc chu ngha khch ong chnh sach cho nen hanh vi cua Hoa ky  x ngoai khong tranh khoi b phe bnh la gia doi. S gia doi noi bat khi Hoa ky pha sap cac c che quoc te, vien ly do bao toan chu quyen cua mnh ( trng hp Kyoto Protocol, Toa an Hnh s Quoc te, va Hiep c cam th nghiem nguyen t Comprehensive Test Ban Treaty). Hoa ky to ra mau thuan v mot mat, co vo toan vu hoa dan chu, t do mau dch nhng mat khac, lai bao ve qua ang quyen li rieng t , bat chap nhng Hiep c ky ket. Trong tac pham Of Paradise and Power, trang 88. bnh luan gia Robert Kagan nhan xet ch ly nh sau:  Ngi My luon luon e cao chu ngha quoc te. Nhng chu thuyet quoc te cua ho luon luon la pho san cua chu ngha quoc gia cua ho, a by-product of their nationalism. Khi ngi My tm cach hp thc hoa hanh ong cua ho ngoai Hoa ky, ho da khong phai vao cac c che quoc te hay sieu quoc gia, supranational institutions, ma vao cac nguyen tac cua rieng ho. their own principles . Benjamin Franklin a noi thang thng: Americas cause is the cause of all mankind, Nguyen nhan cua Hoa ky la nguyen nhan cua Nhan loai. Chu trng nay bat dch qua 43 i Tong thong My, Cong hoa hay Dan chu. Hoa ky khong thay oi ngay 9.11.2001. Hoa ky ch tr nen Hoa ky them na. ***** Hiep chung quoc Hoa ky c thanh lap tren nguyen tac can ban: tat ca moi ngi  ch khong rieng g ngi My!  c tri phu cho mot so quyen bat kha chuyen nhng. Niem tin nay khong lay chuyen vi nhieu the he  t Franklin D. Roosevelt (vi tam nhn ve the gii xay dng tren bon t do) cho en George W. Bush (vi nhng oi hoi bat kha thng ngh ve pham cach nhan loai). Tuy nhien, v tr a ly chnh tr cua Hoa ky gia hai ai dng co lap phan nao x nay vi the gii ben ngoai. Viec hieu biet con thieu sot cua chnh quyen My ve cac quoc gia khac dan en tnh trang ngan tr s truyen at kha nghiem trong. Theo thong ke gan ay cua The Pew Global Attitudes Project, ch co 22% tong so ngi My xuat ngoai trong 5 nam sau nay. So vi 66% cong dan Gia Na ai, 73% ngi Anh, 60% ngi Phap, va 77% ngi c. S thieu tiep xuc trc tiep vi xa hoi ben ngoai khong dc bu ap bang cuoc cach mang truyen thong. Trong nhng nam dan en vu khung bo 9.11.2001 tai Nu c, ch co 30% dan My noi ho chu trong nhieu en tin tc ngoai x. Sau ngay 9.11.2001, ngi My thong thng cung khong may e y en tnh hnh quoc te. Thong ke cua c quan nghien cu The Pew Research cho biet: au nam 2002, ch co 26% dan My theo doi st sao tin quoc ngoai va 45% noi rang nhng g xay ra tren the gii khong lien he en ho. Tinh than yeu nc Hoa ky ket tu ly tng chnh tr, niem hanh dien quoc gia va tam trang biet lap  ao oc, insularity. Tinh than nay c tiep nhan kha phc tap  x ngoai. Mot so than phuc tnh cach lac quan, ai ong, ly tng cua tinh than ay, s gop cong to ln cua Hoa ky vao viec bao toan hoa bnh va xay dng phon thnh tren a cau. Mot so khac lai kich bac, cho rang Hoa ky ngao man, nguy thien va dung sc manh hiep co. Trong hoan canh bnh thng, s phe phan hai chieu nay la e tai cua mot cau chuyen vo tch s. Nhng mot khi tinh than dan toc Hoa ky leo lai chnh sach oi ngoai, ieu nay lam song day phong trao chong My  nhieu ni. Luc o, kho lng c nhng ton hai co the gay ra cho Chnh ngha cua Hoa ky tren the gii. LAM LE TRINH Ngay 18.5.2003 Thuy Hoa Trang, Californie Th tch: 1- Of Paradise and Power. America and Europe in the New World Order by Robert Kagan, Borzoi book, New York, 2003 2- The Benevolent Empire by Robert Kagan, Foreign Policy, summer 1997 3- What the world thinks in 2002, Washington: The Pew Research Center for the People & the Press, 2002 4- Inside the American mind. Why the US misunderstands the world- and itselfby Minxin Pei, Foreign Policy, May/June 2003



Homepage Feedback / Commentaire / Y kien
Copyright  Lam Le Trinh - All Rights Reserved

Tin chac vao cac gia tr toi thng cua mnh

LAM LE TRINH